Nội dung pháp lý đối chiếu đến ngày 06/11/2026 (UTC+7), theo Văn bản hợp nhất số 67/VBHN-VPQH ngày 23/3/2026 của Luật Sở hữu trí tuệ, Luật 93/2025/QH15, Luật 131/2025/QH15, Nghị định 65/2023/NĐ-CP, Thông tư 10/2026/TT-BKHCN và Thông tư 263/2016/TT-BTC (kèm mức giảm lệ phí theo Thông tư 64/2025/TT-BTC).
Sáng chế là giải pháp kỹ thuật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình nhằm giải quyết một vấn đề xác định bằng việc ứng dụng các quy luật tự nhiên, theo khoản 12 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ. Quyền đối với sáng chế chỉ được xác lập khi Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng, trừ trường hợp luật có quy định khác về bí mật kinh doanh hay các quyền phát sinh không qua đăng ký.
Để được cấp Bằng độc quyền sáng chế, giải pháp phải có tính mới, có trình độ sáng tạo và có khả năng áp dụng công nghiệp (khoản 1 Điều 58). Nếu chưa đạt trình độ sáng tạo nhưng không phải hiểu biết thông thường, đơn có thể hướng tới Bằng độc quyền giải pháp hữu ích theo khoản 2 Điều 58, với thời hạn ngắn hơn.
Bằng độc quyền sáng chế có hiệu lực từ ngày cấp và kéo dài đến hết 20 năm kể từ ngày nộp đơn; bằng giải pháp hữu ích kéo dài đến hết 10 năm kể từ ngày nộp đơn (khoản 2 và 3 Điều 93). Chủ văn bằng phải nộp phí, lệ phí duy trì hiệu lực theo Điều 94.
Các phần dưới đây đi từ khái niệm, điều kiện bảo hộ, phân biệt với giải pháp hữu ích, thời hạn văn bằng, quyền nộp đơn, thủ tục và phí, rồi mở rộng sang so sánh với nhãn hiệu, quyền tác giả và lựa chọn giữa sáng chế với bí mật kinh doanh.
Sáng chế là gì theo Luật Sở hữu trí tuệ?

Sáng chế là giải pháp kỹ thuật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình nhằm giải quyết một vấn đề xác định bằng việc ứng dụng các quy luật tự nhiên (khoản 12 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ).
Luật dùng chữ “giải pháp kỹ thuật”, không dùng chữ “ý tưởng”. Một ý tưởng chưa thành sản phẩm hoặc quy trình cụ thể thì chưa đủ để nộp đơn sáng chế. Cổng thông tin Cục Sở hữu trí tuệ (ipvietnam.gov.vn, mục Sáng chế và giải pháp hữu ích) nhắc lại định nghĩa tại Điều 4.12 và ghi rằng sáng chế được bảo hộ bằng Bằng độc quyền sáng chế hoặc Bằng độc quyền giải pháp hữu ích theo Điều 58.
Quyền sở hữu công nghiệp đối với sáng chế thuộc nhóm quyền phải đăng ký. Điểm a khoản 3 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ quy định quyền đối với sáng chế được xác lập trên cơ sở quyết định cấp văn bằng bảo hộ của cơ quan quản lý nhà nước về sở hữu công nghiệp. Cơ quan đó hiện là Cục Sở hữu trí tuệ thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ.
Sáng chế khác phát minh thế nào?
Phát minh thuộc nhóm đối tượng không được bảo hộ với danh nghĩa sáng chế tại khoản 1 Điều 59, trong khi sáng chế là giải pháp kỹ thuật có thể đăng ký nếu đủ điều kiện Điều 58.
Phát minh, lý thuyết khoa học và phương pháp toán học nằm ở khoản 1 Điều 59. Luật không bảo hộ việc phát hiện một quy luật tự nhiên sẵn có; luật bảo hộ cách ứng dụng quy luật đó để tạo ra sản phẩm hoặc quy trình giải quyết một vấn đề cụ thể. Ví dụ, phát hiện một hợp chất có trong tự nhiên khác với việc tạo ra quy trình tổng hợp hoặc chế phẩm dùng hợp chất đó theo tỷ lệ và bước kỹ thuật xác định.
Trong giao tiếp hàng ngày, nhiều người gọi mọi sáng tạo kỹ thuật là “phát minh”. Khi làm hồ sơ, tờ khai và bản mô tả phải bám đúng thuật ngữ “sáng chế” hoặc “giải pháp hữu ích” của Luật Sở hữu trí tuệ.
Giải pháp kỹ thuật gồm những dạng nào?
Theo hướng dẫn trên cổng Cục Sở hữu trí tuệ, giải pháp kỹ thuật có thể là sản phẩm (vật thể hoặc chất) hoặc quy trình (cách thức tiến hành một quá trình).
Khi soạn bản mô tả, sản phẩm dưới dạng vật thể gồm dụng cụ, máy móc, thiết bị, linh kiện, mạch điện và cấu trúc nhân tạo khác, đặc trưng bởi dấu hiệu kỹ thuật về kết cấu và công dụng. Sản phẩm dưới dạng chất gồm đơn chất, hợp chất, hỗn hợp, vật liệu, thực phẩm, dược phẩm, đặc trưng bởi sự hiện diện, tỷ lệ và trạng thái của các phần tử.
Quy trình là tập hợp thông tin về trình tự, điều kiện, thành phần tham gia, biện pháp và phương tiện thực hiện các thao tác để đạt một mục đích nhất định. Quy trình công nghệ, phương pháp kiểm tra, xử lý thuộc nhóm này, với điều kiện không rơi vào các đối tượng bị loại trừ tại Điều 59.
Một đơn có thể bảo hộ một sáng chế hoặc một nhóm sáng chế có mối liên hệ kỹ thuật thống nhất, theo quy định về tính thống nhất của đơn tại Luật Sở hữu trí tuệ.
Điều kiện bảo hộ sáng chế gồm những gì?

Sáng chế được cấp Bằng độc quyền sáng chế khi có tính mới, có trình độ sáng tạo và có khả năng áp dụng công nghiệp (khoản 1 Điều 58).
Ba điều kiện này phải cùng thỏa. Thiếu một điều kiện thì không cấp bằng sáng chế. Đơn vẫn có thể chuyển sang yêu cầu cấp Bằng độc quyền giải pháp hữu ích nếu đáp ứng khoản 2 Điều 58 và còn trong thời hạn chuyển đổi đơn theo điểm đ khoản 1 Điều 115.
Tính mới của sáng chế được hiểu ra sao?
Sáng chế có tính mới nếu chưa bị bộc lộ công khai trong nước hoặc nước ngoài trước ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên, và không bị đơn sớm hơn bộc lộ dù công bố muộn hơn (Điều 60).
Khoản 2 Điều 60 coi sáng chế chưa bị bộc lộ công khai nếu chỉ một số người có hạn biết và có nghĩa vụ giữ bí mật. Khoản 3 Điều 60 cho phép ân hạn 12 tháng: nếu người có quyền đăng ký (Điều 86) hoặc người nhận thông tin từ người đó bộc lộ công khai, đơn nộp tại Việt Nam trong 12 tháng kể từ ngày bộc lộ vẫn không bị coi là mất tính mới. Khoản 4 Điều 60 mở rộng ân hạn này cho trường hợp công bố sai quy định hoặc đơn do người không có quyền đăng ký nộp.
Hệ quả thực tiễn: công bố trên tạp chí, triển lãm, bán hàng hoặc đăng tải công khai trước khi nộp đơn có thể phá tính mới, trừ khi còn trong cửa sổ ân hạn và chứng minh được nguồn bộc lộ. Nhiều doanh nghiệp chọn nộp đơn trước khi công bố sản phẩm.
Trình độ sáng tạo và khả năng áp dụng công nghiệp là gì?
Trình độ sáng tạo (Điều 61) đòi bước tiến sáng tạo khó tạo ra với người hiểu biết trung bình trong lĩnh vực. Khả năng áp dụng công nghiệp (Điều 62) đòi chế tạo hoặc áp dụng lặp lại được.
Hai điều kiện này là điểm tách Bằng độc quyền sáng chế khỏi Bằng độc quyền giải pháp hữu ích. Điều 61 lấy các giải pháp đã bộc lộ công khai trước ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên làm cơ sở đối chiếu. Giải pháp được bộc lộ trong khung ân hạn tại khoản 3 và 4 Điều 60 không dùng để đánh giá trình độ sáng tạo của chính sáng chế đó (khoản 2 Điều 61).
Điều 62 không đòi hỏi sáng chế đã được sản xuất hàng loạt tại thời điểm nộp đơn. Điều kiện là có thể chế tạo, sản xuất hàng loạt hoặc áp dụng lặp lại quy trình và thu kết quả ổn định. Bản mô tả phải đủ rõ để người có hiểu biết trung bình trong lĩnh vực thực hiện được sáng chế; nếu không, đơn có thể bị từ chối theo điểm b khoản 1a Điều 117.
Đối tượng nào không được bảo hộ với danh nghĩa sáng chế?
Điều 59 liệt kê 7 nhóm đối tượng không được bảo hộ với danh nghĩa sáng chế, kể cả khi có yếu tố kỹ thuật bề mặt.
Bảng dưới tóm tắt 7 nhóm theo đúng thứ tự khoản trong Điều 59.
| Khoản | Đối tượng không được bảo hộ với danh nghĩa sáng chế |
|---|---|
| 1 | Phát minh, lý thuyết khoa học, phương pháp toán học |
| 2 | Sơ đồ, kế hoạch, quy tắc và phương pháp thực hiện hoạt động trí óc, huấn luyện vật nuôi, trò chơi, kinh doanh; chương trình máy tính |
| 3 | Cách thức thể hiện thông tin |
| 4 | Giải pháp chỉ mang đặc tính thẩm mỹ |
| 5 | Giống thực vật, giống động vật |
| 6 | Quy trình sản xuất thực vật, động vật chủ yếu mang bản chất sinh học mà không phải quy trình vi sinh |
| 7 | Phương pháp phòng ngừa, chẩn đoán và chữa bệnh cho người và động vật |
Chương trình máy tính nằm ở khoản 2 Điều 59 nên không đăng ký như sáng chế theo danh nghĩa này. Phần mềm vẫn có thể được bảo hộ quyền tác giả như chương trình máy tính theo nhóm quyền tác giả. Giống cây trồng đi theo cơ chế riêng tại Phần thứ tư của Luật. Giải pháp chỉ mang đặc tính thẩm mỹ thường xét sang kiểu dáng công nghiệp.
Sáng chế và giải pháp hữu ích khác nhau thế nào?
Cả hai là hình thức bảo hộ theo Điều 58: bằng sáng chế đòi trình độ sáng tạo, kéo dài 20 năm; bằng giải pháp hữu ích không đòi trình độ sáng tạo, kéo dài 10 năm.
Bảng dưới đối chiếu hai hình thức để chọn khi nộp đơn hoặc khi chuyển đổi đơn.
| Tiêu chí | Bằng độc quyền sáng chế | Bằng độc quyền giải pháp hữu ích |
|---|---|---|
| Căn cứ điều kiện | Khoản 1 Điều 58 | Khoản 2 Điều 58 |
| Tính mới | Có | Có |
| Trình độ sáng tạo | Có | Không yêu cầu; không phải hiểu biết thông thường |
| Khả năng áp dụng công nghiệp | Có | Có |
| Thời hạn hiệu lực | Đến hết 20 năm từ ngày nộp đơn (khoản 2 Điều 93) | Đến hết 10 năm từ ngày nộp đơn (khoản 3 Điều 93) |
| Thời hạn yêu cầu thẩm định nội dung | 42 tháng từ ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên (khoản 1 Điều 113) | 36 tháng từ ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên (khoản 2 Điều 113) |
Điểm đ khoản 1 Điều 115 cho phép chuyển đổi đơn giữa hai hình thức trước khi Cục thông báo từ chối hoặc quyết định cấp văn bằng. Việc chuyển đổi phải nộp phí, lệ phí và không được mở rộng phạm vi đã bộc lộ trong đơn.
Nhiều đơn ban đầu yêu cầu bằng sáng chế rồi chuyển sang giải pháp hữu ích khi thẩm định cho thấy trình độ sáng tạo khó bảo vệ, trong khi tính mới và khả năng áp dụng công nghiệp vẫn đứng vững.
Thời hạn bảo hộ và hiệu lực bằng độc quyền sáng chế kéo dài bao lâu?
Bằng sáng chế hiệu lực từ ngày cấp đến hết 20 năm kể từ ngày nộp đơn; bằng giải pháp hữu ích đến hết 10 năm (khoản 2 và 3 Điều 93), không gia hạn thêm.
Mốc 20 năm hoặc 10 năm tính từ ngày nộp đơn, không phải ngày cấp. Thời gian chờ thẩm định nằm trong khoảng đó. Văn bằng có hiệu lực trên toàn lãnh thổ Việt Nam (khoản 1 Điều 93). Muốn bảo hộ ở nước khác, chủ đơn phải nộp đơn tại nước đó hoặc dùng đường quốc tế phù hợp, ví dụ Hiệp ước hợp tác về sáng chế (PCT) mà Việt Nam là thành viên từ 10/3/1993 theo hồ sơ WIPO Lex đã nêu trong bài sở hữu trí tuệ.
Điều 94 yêu cầu chủ bằng sáng chế hoặc giải pháp hữu ích nộp phí, lệ phí để duy trì hiệu lực. Không duy trì đúng hạn có thể làm mất hiệu lực văn bằng. Mức thu nằm trong Biểu phí, lệ phí sở hữu công nghiệp kèm Thông tư 263/2016/TT-BTC; từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026, các khoản lệ phí tại Mục A được thu bằng 50% theo Thông tư 64/2025/TT-BTC.
Khác với nhãn hiệu (gia hạn nhiều lần, mỗi lần 10 năm) và kiểu dáng công nghiệp (gia hạn hai lần), sáng chế và giải pháp hữu ích không được gia hạn thời hạn gốc. Sau khi hết hạn, giải pháp trở thành tri thức công cộng về mặt độc quyền sáng chế tại Việt Nam.
Ai có quyền đăng ký sáng chế và nộp đơn ở đâu?
Quyền đăng ký thuộc tác giả tự đầu tư công sức, chi phí, hoặc bên đầu tư giao việc, thuê việc, và một số trường hợp nguồn gen theo điểm b khoản 1 Điều 86 (đã sửa bởi Luật 93/2025/QH15).
Khoản 2 Điều 86 quy định nếu nhiều tổ chức, cá nhân cùng tạo ra hoặc cùng đầu tư thì tất cả đều có quyền đăng ký và chỉ thực hiện được khi mọi người đồng ý. Khoản 3 Điều 86 cho phép chuyển giao quyền đăng ký bằng hợp đồng văn bản, thừa kế hoặc kế thừa, kể cả khi đã nộp đơn.
Cục Sở hữu trí tuệ tiếp nhận và thẩm định đơn sáng chế. Theo Thông báo 01/TB-SHTT, từ ngày 05/01/2026 Cục dừng tiếp nhận hồ sơ giấy và trả kết quả tại trụ sở Cục cùng các văn phòng đại diện; việc tiếp nhận và trả kết quả giấy tập trung tại Bộ phận Một cửa của Bộ Khoa học và Công nghệ. Đơn vẫn nộp được trực tuyến qua Cổng dịch vụ công tại dichvucong.ipvietnam.gov.vn. Chi tiết tổ chức Cục có tại bài Cục Sở hữu trí tuệ.
Người nước ngoài không thường trú, không có cơ sở sản xuất kinh doanh tại Việt Nam phải nộp đơn qua đại diện sở hữu công nghiệp theo quy định về cách thức nộp đơn.
Thủ tục đăng ký sáng chế đi qua những bước nào?

Thủ tục gồm nộp đơn, thẩm định hình thức, công bố, yêu cầu và thẩm định nội dung, rồi cấp hoặc từ chối văn bằng (Điều 109 đến 114, 117 đến 119).
Các mốc thời hạn luật định cần ghi vào lịch theo dõi hồ sơ như sau.
- Nộp đơn kèm tờ khai, bản mô tả, yêu cầu bảo hộ, bản vẽ nếu cần, tài liệu chứng minh quyền nộp đơn và quyền ưu tiên nếu có, cùng phí lệ phí.
- Thẩm định hình thức trong 01 tháng kể từ ngày nộp đơn (khoản 1 Điều 119).
- Công bố đơn trong tháng thứ mười chín kể từ ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên, hoặc sớm hơn theo yêu cầu người nộp đơn (khoản 2 Điều 110). Trước khi công bố, đơn được bảo mật theo Điều 111.
- Yêu cầu thẩm định nội dung trong 42 tháng (bằng sáng chế) hoặc 36 tháng (giải pháp hữu ích) kể từ ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên (Điều 113). Không yêu cầu đúng hạn thì đơn được coi như đã rút.
- Thẩm định nội dung không quá 18 tháng kể từ ngày công bố nếu yêu cầu nộp trước ngày công bố, hoặc kể từ ngày nhận yêu cầu nếu nộp sau công bố (điểm a khoản 2 Điều 119).
- Người thứ ba có thể phản đối trong 09 tháng kể từ ngày công bố đơn sáng chế (điểm a khoản 1 Điều 112a), hoặc gửi ý kiến theo Điều 112 đến trước quyết định cấp văn bằng.
- Cục cấp văn bằng hoặc từ chối theo Điều 117; người nộp đơn có quyền khiếu nại theo Điều 119a.
Thời gian người nộp đơn sửa đổi, bổ sung đơn không tính vào các thời hạn thẩm định tại Điều 119. Trên thực tế, hồ sơ phức tạp, sửa nhiều lần hoặc có phản đối thường kéo dài hơn khung luật định tối thiểu.
Phí, lệ phí đăng ký sáng chế gồm những khoản nào?
Phí, lệ phí đăng ký sáng chế thu theo Biểu kèm Thông tư 263/2016/TT-BTC; các khoản lệ phí Mục A đang giảm 50% từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026 theo Thông tư 64/2025/TT-BTC.
Với một đơn có một điểm yêu cầu bảo hộ độc lập, các khoản chính theo mức gốc tại Biểu phí và mức lệ phí đã giảm trong năm 2026 gồm:
| Khoản | Loại | Mức gốc theo Thông tư 263/2016/TT-BTC | Ghi chú năm 2026 |
|---|---|---|---|
| Lệ phí nộp đơn | Lệ phí (Mục A) | 150.000 đồng/đơn | Thu 75.000 đồng đến hết 31/12/2026 |
| Phí phân loại quốc tế sáng chế | Phí | 100.000 đồng/phân nhóm | Không thuộc giảm 50% Mục A |
| Phí thẩm định hình thức | Phí | 20% của 900.000 đồng/điểm độc lập (180.000 đồng) | Thu đủ |
| Phí thẩm định nội dung | Phí | 80% của 900.000 đồng/điểm độc lập (720.000 đồng) | Thu đủ khi có yêu cầu thẩm định nội dung |
| Phí tra cứu phục vụ thẩm định nội dung | Phí | 600.000 đồng/điểm độc lập | Thu đủ |
| Phí công bố đơn | Phí | 120.000 đồng/đơn | Thu đủ; bản mô tả dài có thể phát sinh phí theo trang |
| Lệ phí cấp văn bằng | Lệ phí (Mục A) | 120.000 đồng cho điểm độc lập đầu | Thu 60.000 đồng đến hết 31/12/2026 |
| Phí công bố và đăng bạ quyết định cấp | Phí | 120.000 đồng mỗi loại | Thu đủ |
Các mức trên lấy từ Biểu phí, lệ phí sở hữu công nghiệp kèm Thông tư 263/2016/TT-BTC và được phản ánh trên trang thủ tục đăng ký sáng chế của Cổng dịch vụ công Cục (dichvucong.ipvietnam.gov.vn) cũng như trong công bố thủ tục hành chính của Bộ Khoa học và Công nghệ. Bản mô tả từ trang thứ 7 trở đi, nhiều điểm độc lập, yêu cầu hưởng quyền ưu tiên hoặc duy trì hiệu lực hàng năm làm tăng tổng chi phí. Phí dịch vụ đại diện và phí dịch thuật không thuộc biểu nhà nước.
Bài không cộng thành một “giá trọn gói” cố định vì mỗi đơn khác nhau về số điểm độc lập, số trang và số năm duy trì.
Căn cứ pháp lý
Các khẳng định trong bài dựa trên các văn bản dưới đây, đối chiếu đến ngày 06/11/2026 (UTC+7).
Bảng liệt kê số hiệu, tên, nội dung liên quan, ngày ban hành, hiệu lực hoặc tình trạng và nguồn đã mở kiểm tra.
| Số hiệu | Tên văn bản | Nội dung liên quan | Ngày ban hành | Hiệu lực / tình trạng | Nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
| 50/2005/QH11 | Luật Sở hữu trí tuệ | Văn bản gốc; Điều 4.12, 58 đến 62, 86, 90, 93, 94, 109 đến 119 | 29/11/2005 | 01/7/2006 | Cổng TTĐT Chính phủ |
| 36/2009/QH12 | Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ | Sửa Điều 119 về thời hạn xử lý đơn | 19/6/2009 | 01/01/2010 | vanban.chinhphu.vn |
| 42/2019/QH14 | Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm, Luật Sở hữu trí tuệ | Sửa Điều 60, 61 về tính mới và trình độ sáng tạo | 14/6/2019 | 01/11/2019 | Công báo |
| 07/2022/QH15 | Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ | Điều 86, 110, 112a, 113, 117; công bố và phản đối đơn | 16/6/2022 | 01/01/2023 (có ngoại lệ) | Công báo |
| 93/2025/QH15 | Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo | Khoản 7 Điều 71 sửa Điều 86 Luật SHTT về quyền đăng ký | 27/6/2025 | 01/10/2025 | Công báo |
| 131/2025/QH15 | Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ | Sửa đổi lớn gần nhất; hiệu lực 01/4/2026 | 10/12/2025 | 01/4/2026 | vanban.chinhphu.vn |
| 67/VBHN-VPQH | Văn bản hợp nhất Luật Sở hữu trí tuệ | Bản tra cứu liền mạch đến Luật 131/2025/QH15 | 23/3/2026 | Văn bản hợp nhất | Công báo |
| 65/2023/NĐ-CP | Nghị định quy định chi tiết Luật SHTT về sở hữu công nghiệp | Hướng dẫn thủ tục sở hữu công nghiệp | 23/8/2023 | Còn hiệu lực; đã được sửa đổi | Công báo |
| 10/2026/TT-BKHCN | Thông tư quy định chi tiết Luật SHTT về sở hữu công nghiệp | Biểu mẫu, thẩm định, công bố | 31/3/2026 | 01/4/2026 | Công báo |
| 263/2016/TT-BTC | Thông tư quy định mức thu phí, lệ phí sở hữu công nghiệp | Biểu phí, lệ phí sáng chế | 14/11/2016 | 01/01/2017; còn hiệu lực | vanban.chinhphu.vn |
| 64/2025/TT-BTC | Thông tư quy định mức thu, miễn một số khoản phí, lệ phí | Lệ phí sở hữu công nghiệp bằng 50% Mục A | 30/6/2025 | 01/7/2025 đến 31/12/2026 | Cổng xây dựng chính sách |
| 01/TB-SHTT | Thông báo thay đổi địa điểm tiếp nhận hồ sơ SHCN | Nơi nộp hồ sơ giấy từ 05/01/2026 | Theo thông báo Cục | Đang áp dụng | Cục SHTT |
Trang chuyên đề sáng chế của Cục tại ipvietnam.gov.vn/sang-che-gphi dùng để đối chiếu khái niệm; lần mở trực tiếp ngày 06/11/2026 bị timeout từ môi trường kiểm tra, nên bài ghi chú tình trạng này ở phần cuối.
Câu hỏi thường gặp về sáng chế
Phần này trả lời nhanh các câu hỏi hay gặp về khái niệm, điều kiện và thủ tục bảo hộ sáng chế.
Mỗi câu trả lời dẫn điều khoản để bạn tự đối chiếu.
Ý tưởng chưa làm ra sản phẩm có đăng ký sáng chế được không?
Chưa đủ nếu mới chỉ là ý tưởng. Khoản 12 Điều 4 đòi hỏi giải pháp kỹ thuật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình.
Bản mô tả phải đủ để người có hiểu biết trung bình trong lĩnh vực thực hiện được giải pháp. Ý tưởng kinh doanh giữ kín có thể xem xét bảo vệ như bí mật kinh doanh thay vì sáng chế.
Đã công bố sản phẩm rồi còn nộp đơn sáng chế được không?
Có thể mất tính mới theo Điều 60, trừ khi còn trong thời hạn ân hạn 12 tháng tại khoản 3 Điều 60 và chứng minh được nguồn bộc lộ thuộc phạm vi điều khoản này.
An toàn hơn cả là nộp đơn trước khi công bố công khai.
Bằng sáng chế Việt Nam có hiệu lực ở nước ngoài không?
Không. Khoản 1 Điều 93 chỉ khẳng định hiệu lực trên toàn lãnh thổ Việt Nam.
Muốn bảo hộ ở nước khác phải nộp đơn quốc gia tại nước đó hoặc dùng PCT / quyền ưu tiên theo Công ước Paris.
Không yêu cầu thẩm định nội dung thì đơn có bị hủy không?
Đơn được coi như đã rút khi hết thời hạn 42 tháng hoặc 36 tháng mà không có yêu cầu thẩm định nội dung (khoản 3 Điều 113).
Người nộp đơn cần gắn lịch nhắc trước hạn này, kể cả khi đơn đã được công bố.
Cần đánh giá khả năng bảo hộ, soạn bản mô tả hoặc theo dõi đơn sáng chế tại Cục Sở hữu trí tuệ? Liên hệ tư vấn tại https://luatsutran.net/lien-he/.
Sáng chế khác nhãn hiệu và quyền tác giả ở điểm nào?
Sáng chế bảo hộ giải pháp kỹ thuật qua văn bằng Cục SHTT; nhãn hiệu bảo hộ dấu hiệu phân biệt hàng hóa, dịch vụ; quyền tác giả bảo hộ tác phẩm khi được sáng tạo.
Chi tiết khái niệm tổng quát có tại bài sở hữu trí tuệ và bài luật sở hữu trí tuệ. Về nhãn hiệu, xem nhãn hiệu và đăng ký bảo hộ nhãn hiệu. Về quyền tác giả, xem quyền tác giả (link đề xuất theo file đã giao; kiểm tra URL cuối khi đăng).
Khi nào nên chọn bảo hộ bằng bí mật kinh doanh thay vì sáng chế?
Nên cân nhắc bí mật kinh doanh khi giải pháp khó bị kỹ thuật ngược, cần bảo hộ lâu hơn 20 năm, và doanh nghiệp kiểm soát được vòng người biết thông tin.
Sáng chế đòi công bố bản mô tả sau khi đơn được công bố, đổi lấy độc quyền có thời hạn. Bí mật kinh doanh không đăng ký tại Cục nhưng mất bảo vệ nếu thông tin đã bộc lộ công khai hoặc không còn tính bí mật.
Đơn PCT và quyền ưu tiên Paris dùng khi nào?
Quyền ưu tiên Paris giữ ngày ưu tiên khi nộp sớm ở một nước thành viên rồi nộp tại Việt Nam đúng hạn điều ước. PCT cho nộp một đơn quốc tế rồi vào pha quốc gia, gồm Việt Nam.
Hai cơ chế này không thay thế việc đáp ứng Điều 58 tại Việt Nam. Cục vẫn thẩm định theo luật Việt Nam khi đơn vào pha quốc gia hoặc khi đơn quốc gia Việt Nam được nộp.

