Cạnh tranh không lành mạnh là hành vi của doanh nghiệp trái nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại, gây hoặc có thể gây thiệt hại cho doanh nghiệp khác. Định nghĩa này được ghi tại khoản 6 Điều 3 Luật Cạnh tranh 23/2018/QH14.
Luật Cạnh tranh liệt kê 6 nhóm hành vi bị cấm tại Điều 45. Luật Sở hữu trí tuệ bổ sung 4 hành vi tại Điều 130, chủ yếu xoay quanh chỉ dẫn thương mại, nhãn hiệu và tên miền.
Hai luật dẫn tới hai đường xử lý khác nhau. Khiếu nại theo Luật Cạnh tranh được gửi đến Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, còn hành vi theo Điều 130 bị xử phạt theo Nghị định 99/2013/NĐ-CP hoặc giải quyết tại Tòa án.
Mức phạt tiền tối đa theo Luật Cạnh tranh là 2 tỷ đồng với tổ chức. Các quy định trong bài được đối chiếu với văn bản đang có hiệu lực tại ngày 15/11/2026.
Cạnh tranh không lành mạnh là gì theo pháp luật Việt Nam?
Cạnh tranh không lành mạnh là khái niệm được Luật Cạnh tranh 23/2018/QH14 định nghĩa chung và được Luật Sở hữu trí tuệ cụ thể hóa cho các dấu hiệu thương mại.
Doanh nghiệp cần đọc cả hai luật, vì một hành vi được đánh giá khác nhau tùy luật áp dụng.
Luật Cạnh tranh định nghĩa cạnh tranh không lành mạnh thế nào?
Khoản 6 Điều 3 Luật Cạnh tranh 23/2018/QH14 định nghĩa đây là hành vi của doanh nghiệp trái nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại, chuẩn mực kinh doanh, gây hoặc có thể gây thiệt hại.
Định nghĩa có ba yếu tố cần kiểm tra. Chủ thể là doanh nghiệp, được khoản 1 Điều 2 hiểu rộng gồm tổ chức, cá nhân kinh doanh, đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam. Hành vi phải trái các chuẩn mực trong kinh doanh. Thiệt hại không cần xảy ra trên thực tế, vì khả năng gây thiệt hại cũng được luật tính đến.
Đối tượng được bảo vệ ở đây là quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác. Từng hành vi ở Điều 45 lại có điều kiện riêng về đối tượng và cách thực hiện, nên định nghĩa chung chưa đủ để kết luận vi phạm.
Luật Sở hữu trí tuệ nhìn cạnh tranh không lành mạnh ra sao?
Luật Sở hữu trí tuệ xem quyền chống cạnh tranh không lành mạnh là một phần của quyền sở hữu công nghiệp, theo khoản 4 Điều 4 của luật này.
Bạn không cần đăng ký để có quyền này. Quyền chống cạnh tranh không lành mạnh được xác lập trên cơ sở hoạt động cạnh tranh trong kinh doanh, theo điểm d khoản 3 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ. Đây là khác biệt lớn so với nhãn hiệu thông thường, vốn được bảo hộ qua thủ tục đăng ký.
Khoản 5 Điều 10 Nghị định 65/2023/NĐ-CP đặt ra nghĩa vụ chứng minh. Chủ thể phải đưa ra chứng cứ về đối tượng, lĩnh vực, lãnh thổ và thời gian kinh doanh liên quan. Khái niệm sở hữu trí tuệ và các nhóm quyền khác được giải thích ở bài riêng.
Văn bản nào đang có hiệu lực tại 15/11/2026?
Có 4 văn bản chính đang áp dụng: Luật Cạnh tranh 23/2018/QH14, Luật Sở hữu trí tuệ hợp nhất 160/2026/VBHN-LQ-VPQH, Nghị định 75/2019/NĐ-CP và Nghị định 99/2013/NĐ-CP đã sửa đổi.
Quốc hội thông qua Luật Cạnh tranh ngày 12/6/2018 và luật có hiệu lực từ 01/7/2019. Ngày 13/11/2026, Quốc hội đã thông qua luật sửa đổi một số điều của Luật Cạnh tranh, nhưng luật này chưa có hiệu lực. Vì vậy, Luật Cạnh tranh 23/2018/QH14 vẫn là căn cứ áp dụng tại ngày 15/11/2026, nội dung sửa đổi nói ở phần cuối bài.
Bản hợp nhất mới nhất của Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành là Văn bản hợp nhất 160/2026/VBHN-LQ-VPQH ngày 29/9/2026. Văn bản này được đăng Công báo số 540-VBHN ngày 06/10/2026. Bản này đã gộp cả Luật 11/2026/QH16, nhưng phần sửa của luật đó chỉ có hiệu lực từ 01/3/2027 và không chạm vào các điều nói trong bài.
Nghị định 75/2019/NĐ-CP được sửa bởi Nghị định 102/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 20/5/2026, và đã được hợp nhất tại 28/VBHN-BCT. Nghị định 99/2013/NĐ-CP có bản hợp nhất mới nhất là 25/2026/VBHN-NĐ-BKHCN ngày 30/9/2026, gồm cả lần sửa bằng Nghị định 186/2026/NĐ-CP.
Những hành vi nào bị coi là cạnh tranh không lành mạnh?
Có 2 danh sách hành vi: 6 nhóm tại khoản 1 đến khoản 6 Điều 45 Luật Cạnh tranh và 4 hành vi tại khoản 1 Điều 130 Luật Sở hữu trí tuệ.
Khoản 7 Điều 45 còn mở ra các hành vi bị cấm theo luật khác, nên danh sách của Điều 130 được nối vào hệ thống này.
6 nhóm hành vi bị cấm theo Điều 45 Luật Cạnh tranh là gì?
Điều 45 Luật Cạnh tranh có 6 nhóm hành vi: xâm phạm thông tin bí mật, ép buộc, cung cấp thông tin không trung thực, gây rối, lôi kéo khách hàng bất chính, bán dưới giá thành toàn bộ.
Từng nhóm được mô tả theo khoản tương ứng của Điều 45 như sau:
| Khoản | Nhóm hành vi | Cách thực hiện theo luật |
|---|---|---|
| 1 | Xâm phạm thông tin bí mật trong kinh doanh | Tiếp cận, thu thập bằng cách chống lại biện pháp bảo mật; tiết lộ, sử dụng mà không được phép của chủ sở hữu |
| 2 | Ép buộc khách hàng, đối tác của doanh nghiệp khác | Đe dọa hoặc cưỡng ép để họ không giao dịch hoặc ngừng giao dịch |
| 3 | Cung cấp thông tin không trung thực về doanh nghiệp khác | Đưa thông tin trực tiếp hoặc gián tiếp, gây ảnh hưởng xấu đến uy tín, tình trạng tài chính, hoạt động kinh doanh |
| 4 | Gây rối hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác | Trực tiếp hoặc gián tiếp cản trở, làm gián đoạn hoạt động kinh doanh hợp pháp |
| 5 | Lôi kéo khách hàng bất chính | Đưa thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn; so sánh hàng hóa, dịch vụ cùng loại mà không chứng minh được nội dung |
| 6 | Bán dưới giá thành toàn bộ | Dẫn đến hoặc có khả năng dẫn đến loại bỏ doanh nghiệp khác cùng kinh doanh loại hàng hóa, dịch vụ đó |
Các nhóm này được luật mô tả theo cách thức, nên doanh nghiệp cần đối chiếu đúng điều kiện từng nhóm. Bán dưới giá thành toàn bộ chỉ bị cấm khi có hậu quả hoặc khả năng loại bỏ đối thủ. So sánh với hàng của đối thủ chỉ vi phạm khi doanh nghiệp không chứng minh được nội dung so sánh.
4 hành vi theo Điều 130 Luật Sở hữu trí tuệ là gì?
Khoản 1 Điều 130 Luật Sở hữu trí tuệ có 4 hành vi: 2 hành vi dùng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn, 1 hành vi của đại diện, đại lý và 1 hành vi về tên miền.
Khoản 1 Điều 130 gồm các điểm sau:
- Điểm a: sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn về chủ thể kinh doanh, hoạt động kinh doanh, nguồn gốc thương mại của hàng hóa, dịch vụ.
- Điểm b: sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn về xuất xứ, cách sản xuất, tính năng, chất lượng, số lượng, đặc điểm khác của hàng hóa, dịch vụ hoặc điều kiện cung cấp.
- Điểm c: người đại diện, đại lý của chủ nhãn hiệu sử dụng nhãn hiệu được bảo hộ tại nước thành viên của điều ước quốc tế có quy định cấm, khi không được chủ sở hữu đồng ý và không có lý do chính đáng.
- Điểm d: chiếm hữu, sử dụng tên miền trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu, tên thương mại được bảo hộ của người khác hoặc chỉ dẫn địa lý mà mình không có quyền sử dụng, với dụng ý xấu.
Chỉ dẫn thương mại được khoản 2 Điều 130 giải thích là dấu hiệu, thông tin hướng dẫn thương mại hàng hóa, dịch vụ. Nhóm này gồm nhãn hiệu, tên thương mại, biểu tượng kinh doanh, khẩu hiệu kinh doanh, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng bao bì và nhãn hàng hóa. Vì vậy một logo chưa đăng ký hay một khẩu hiệu quen thuộc vẫn có thể được bảo vệ theo Điều 130 khi người khác sử dụng gây nhầm lẫn.
Khoản 3 Điều 130 quy định “sử dụng” theo nghĩa rộng. Hành vi gắn chỉ dẫn lên hàng hóa, bao bì, phương tiện dịch vụ, giấy tờ giao dịch, phương tiện quảng cáo đều được tính. Bán, quảng cáo để bán, tàng trữ để bán, nhập khẩu hàng có gắn chỉ dẫn đó cũng bị xem là sử dụng.
Luật Cạnh tranh và Luật Sở hữu trí tuệ khác nhau và chồng lấn ở đâu?
Luật Cạnh tranh có phạm vi rộng về hành vi thị trường, Luật Sở hữu trí tuệ tập trung vào dấu hiệu thương mại, còn mức phạt tối đa của Luật Cạnh tranh cao hơn.
Hai chế định khác nhau ở các tiêu chí sau:
| Tiêu chí | Luật Cạnh tranh 23/2018/QH14 | Luật Sở hữu trí tuệ |
|---|---|---|
| Điều khoản chính | Khoản 6 Điều 3, Điều 45 | Điều 130 |
| Trọng tâm | Hành vi trái chuẩn mực kinh doanh, gây thiệt hại cho doanh nghiệp khác | Chỉ dẫn thương mại, nhãn hiệu của đại diện, tên miền gây nhầm lẫn |
| Cơ quan chính | Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia | Cơ quan có thẩm quyền xử phạt theo Nghị định 99/2013, Tòa án |
| Văn bản phạt | Nghị định 75/2019, đã sửa | Điều 14 Nghị định 99/2013, đã sửa |
| Phạt tiền tối đa với tổ chức | 2.000.000.000 đồng | 500.000.000 đồng |
| Phạt tiền tối đa với cá nhân | 1.000.000.000 đồng, bằng một phần hai mức của tổ chức | 250.000.000 đồng |
Cột Luật Sở hữu trí tuệ được đọc cùng khoản 3 Điều 211 của luật này. Từ 01/4/2026, Luật 131/2025/QH15 viết lại khoản này theo hướng tổ chức, cá nhân có hành vi cạnh tranh không lành mạnh về sở hữu trí tuệ bị xử phạt theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
Luật nào áp dụng khi hành vi thuộc cả hai?
Khoản 2 Điều 4 Luật Cạnh tranh trao ưu tiên cho luật khác khi luật đó quy định khác về hành vi cạnh tranh không lành mạnh và việc xử lý hành vi đó.
Khoản 7 Điều 45 và khoản 6 Điều 113 Luật Cạnh tranh nối hai hệ thống lại. Hành vi bị cấm theo luật khác được xử lý theo luật đó, nên hành vi tại Điều 130 được xử phạt theo Nghị định 99/2013 thay vì Nghị định 75/2019.
Bí mật kinh doanh là chỗ chồng lấn rõ nhất. Khoản 1 Điều 45 Luật Cạnh tranh cấm xâm phạm thông tin bí mật trong kinh doanh. Điều 127 Luật Sở hữu trí tuệ coi đây là xâm phạm quyền, và hành vi này bị phạt theo khoản 15a Điều 14 Nghị định 99/2013. Không có điều luật nào nói riêng cho tình huống một hành vi rơi vào cả hai, nên hồ sơ loại này cần được luật sư đánh giá trước khi chọn cơ quan.
Hành vi gây nhầm lẫn cũng cần phân tách. Doanh nghiệp đưa thông tin gian dối về khuyến mại để hút khách của đối thủ thì thuộc điểm a khoản 5 Điều 45. Dấu hiệu nhái bao bì, tên gọi gây nhầm lẫn về nguồn gốc lại được xem xét theo Điều 130, nơi chỉ dẫn thương mại là trung tâm.
Cơ quan nào xử lý cạnh tranh không lành mạnh?
Có 3 nhóm cơ quan xử lý chính: Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, các cơ quan xử phạt theo Nghị định 99/2013 và Tòa án, tùy luật áp dụng và biện pháp yêu cầu.
Hành vi tại Điều 45 được Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, cơ quan thuộc Bộ Công Thương, tiến hành tố tụng theo Điều 46 Luật Cạnh tranh. Chủ tịch Ủy ban có thẩm quyền xử phạt theo khoản 5 Điều 113 và Điều 26 Nghị định 75/2019 đã sửa.
Với hành vi tại Điều 14 Nghị định 99/2013, Điều 15 của nghị định này phân định thẩm quyền từ 15/7/2026. Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ được xử phạt các hành vi tại Chương II. Quản lý thị trường xử phạt Điều 14 trong hoạt động buôn bán, chào hàng, vận chuyển, tàng trữ, trưng bày tại thị trường trong nước. Hải quan được xử phạt Điều 14 trong hoạt động nhập khẩu, quá cảnh, vận chuyển trong địa bàn hải quan. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp xã và Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ xử phạt các vi phạm xảy ra tại địa phương.
Tòa án giữ thẩm quyền áp dụng biện pháp dân sự theo khoản 2 Điều 200 Luật Sở hữu trí tuệ. Biện pháp hành chính được giao cho người có thẩm quyền xử phạt theo khoản 3 Điều 200.
Thủ tục xử lý cạnh tranh không lành mạnh gồm những bước nào?
Có 2 hướng thủ tục chính: khiếu nại vụ việc đến Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia theo Điều 77 Luật Cạnh tranh, hoặc yêu cầu xử phạt, khởi kiện theo Luật Sở hữu trí tuệ.
Các mốc thời gian được lấy từ luật, còn hồ sơ cụ thể quyết định tiến độ thực tế.
Khiếu nại đến Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia thế nào?
Tổ chức, cá nhân bị xâm hại khiếu nại trong 03 năm từ ngày thực hiện hành vi, qua 5 bước từ nộp hồ sơ đến quyết định xử lý theo Điều 77 đến Điều 94 Luật Cạnh tranh.
Bên khiếu nại chuẩn bị đơn theo mẫu của Ủy ban và chứng cứ. Hồ sơ được Ủy ban xem xét theo các mốc sau:
- Nộp hồ sơ: gồm đơn khiếu nại theo mẫu, chứng cứ và thông tin liên quan (khoản 3 Điều 77). Bên khiếu nại chịu trách nhiệm về tính trung thực của thông tin.
- Kiểm tra hồ sơ: trong 07 ngày làm việc, Ủy ban xem xét tính đầy đủ, hợp lệ; tiếp đó trong 15 ngày xem xét hồ sơ. Thời hạn bổ sung không quá 30 ngày, được gia hạn một lần không quá 15 ngày (Điều 78).
- Quyết định điều tra: Thủ trưởng Cơ quan điều tra vụ việc cạnh tranh ra quyết định khi khiếu nại đáp ứng yêu cầu và không thuộc trường hợp trả hồ sơ (Điều 79, Điều 80).
- Điều tra: thời hạn 60 ngày kể từ ngày ra quyết định, vụ việc phức tạp được gia hạn một lần không quá 45 ngày (khoản 3 Điều 81).
- Xử lý: trong 15 ngày kể từ ngày nhận hồ sơ, báo cáo và kết luận điều tra, Chủ tịch Ủy ban ra quyết định xử lý, yêu cầu điều tra bổ sung 30 ngày hoặc đình chỉ (Điều 90).
Quyết định được tống đạt trong 05 ngày làm việc kể từ ngày ký (khoản 2 Điều 94). Bên không đồng ý có 30 ngày để khiếu nại đến Chủ tịch Ủy ban theo Điều 96. Sau đó, bên này có 30 ngày để khởi kiện quyết định giải quyết khiếu nại tại Tòa án theo Điều 103.
Ủy ban cũng có thể tự phát hiện hành vi trong thời hạn 03 năm và mở điều tra theo khoản 2 Điều 80. Hồ sơ bị trả lại khi hết thời hiệu, không thuộc thẩm quyền, không bổ sung đủ hoặc bên khiếu nại rút hồ sơ (Điều 79).
Yêu cầu xử lý theo đường sở hữu trí tuệ thế nào?
Doanh nghiệp bị thiệt hại chuẩn bị chứng cứ về quyền và hành vi, rồi yêu cầu xử phạt theo Nghị định 99/2013 hoặc khởi kiện tại Tòa án, theo khoản 3 Điều 198 Luật Sở hữu trí tuệ.
Quyền được chứng minh bằng chứng cứ về đối tượng, lĩnh vực, lãnh thổ, thời gian kinh doanh, theo khoản 5 Điều 10 Nghị định 65/2023. Khoản 3 Điều 203 Luật Sở hữu trí tuệ còn yêu cầu nguyên đơn cung cấp chứng cứ về hành vi cạnh tranh không lành mạnh.
Sau đó doanh nghiệp chọn đường đi. Yêu cầu xử phạt hành chính được gửi tới cơ quan có thẩm quyền theo Điều 15 Nghị định 99/2013, còn yêu cầu biện pháp dân sự được Tòa án xem xét. Chi tiết về khung phạt và thủ tục thuộc bài Nghị định 99/2013/NĐ-CP.
Cạnh tranh không lành mạnh bị xử lý bằng những chế tài nào?
Có 3 nhóm chế tài cần xét: phạt hành chính theo Nghị định 75/2019 hoặc Nghị định 99/2013, biện pháp dân sự tại Tòa án và trách nhiệm hình sự khi có căn cứ riêng.
Điều 110 Luật Cạnh tranh là khung chung, còn mức cụ thể được quy định tại các nghị định.
Mức phạt hành chính theo Nghị định 75/2019 là bao nhiêu?
Mức phạt theo Nghị định 75/2019 đã sửa từ 50 triệu đến 1 tỷ đồng với tổ chức tùy hành vi, có thể gấp đôi khi vi phạm từ 2 tỉnh trở lên, tối đa 2 tỷ đồng.
Khung tiền với tổ chức theo Điều 16 đến Điều 21 Nghị định 75/2019 đã sửa đổi như sau:
| Hành vi | Điều | Khung phạt với tổ chức | Gấp đôi khi từ 2 tỉnh, thành phố trở lên |
|---|---|---|---|
| Xâm phạm thông tin bí mật | Điều 16 | 200 đến 300 triệu đồng | Không quy định |
| Ép buộc | Điều 17 | 100 đến 200 triệu đồng; 200 đến 300 triệu đồng với khách hàng, đối tác lớn nhất của đối thủ | Có |
| Thông tin không trung thực | Điều 18 | 100 đến 200 triệu đồng (gián tiếp); 200 đến 300 triệu đồng (trực tiếp) | Có |
| Gây rối | Điều 19 | 50 đến 100 triệu đồng (gián tiếp); 100 đến 150 triệu đồng (trực tiếp) | Có |
| Lôi kéo khách hàng bất chính | Điều 20 | 100 đến 200 triệu đồng | Có |
| Bán dưới giá thành toàn bộ | Điều 21 | 800 triệu đến 1 tỷ đồng | Có |
Mức tối đa với hành vi cạnh tranh không lành mạnh là 2 tỷ đồng theo khoản 5 Điều 4 Nghị định 75/2019. Cá nhân chịu mức tối đa bằng một phần hai theo khoản 7 Điều 4. Khoản 8 Điều 4 lấy mức trung bình của khung làm mức phạt cụ thể, rồi được giảm hoặc tăng theo tình tiết.
Người vi phạm còn bị tịch thu tang vật, phương tiện và lợi nhuận từ hành vi. Điều 18 và Điều 20 có thêm biện pháp buộc cải chính công khai, riêng Điều 20 có buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hóa, bao bì. Từ 20/5/2026, hình thức tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động tại điểm a khoản 4 Điều 19 và điểm a khoản 3 Điều 20 đã được Nghị định 102/2026 bãi bỏ.
Mức phạt hành chính theo Nghị định 99/2013 là bao nhiêu?
Điều 14 Nghị định 99/2013 phạt từ cảnh cáo đến 250 triệu đồng với cá nhân theo giá trị hàng hóa, tổ chức bị phạt gấp 2 lần, tối đa 500 triệu đồng.
Điều 14 có các nhóm chính sau trong phạm vi cạnh tranh không lành mạnh:
| Khoản Điều 14 | Hành vi | Mức phạt với cá nhân |
|---|---|---|
| Khoản 1 đến 12 | Buôn bán, tàng trữ để bán hàng hóa, dịch vụ gắn chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn | Từ cảnh cáo hoặc 500.000 đồng đến 200 đến 250 triệu đồng, theo 12 bậc giá trị |
| Khoản 13 | Gắn chỉ dẫn gây nhầm lẫn; sản xuất, nhập khẩu hàng mang chỉ dẫn đó | 1,2 lần các mức trên, không quá 250 triệu đồng |
| Khoản 14 | Không có căn cứ xác định giá trị hàng hóa, dịch vụ | 10 đến 30 triệu đồng |
| Khoản 15 | Dùng chỉ dẫn gây nhầm lẫn trên giấy tờ giao dịch, biển hiệu, phương tiện kinh doanh, bao bì | 5 đến 15 triệu đồng |
| Khoản 15a | Xâm phạm quyền đối với bí mật kinh doanh theo Điều 127 Luật Sở hữu trí tuệ | 50 đến 100 triệu đồng |
| Khoản 16 | Tên miền gây nhầm lẫn; đại diện, đại lý dùng nhãn hiệu trái phép | 5 đến 20 triệu đồng |
Cơ quan xử phạt còn áp dụng các biện pháp tại khoản 18 Điều 14. Hàng hóa vi phạm bị buộc loại bỏ yếu tố vi phạm hoặc tiêu hủy khi không loại bỏ được. Với tên miền, người vi phạm bị buộc hoàn trả và từ 15/7/2026 có thêm biện pháp ngăn chặn truy cập tên miền theo Nghị định 186/2026.
Bên bị thiệt hại có đòi bồi thường dân sự được không?
Có, bên bị thiệt hại đòi bồi thường được theo khoản 3 Điều 198 Luật Sở hữu trí tuệ, Điều 202 của luật này và khoản 1 Điều 110 Luật Cạnh tranh.
Khoản 3 Điều 198 cho tổ chức, cá nhân bị thiệt hại hoặc có khả năng bị thiệt hại quyền yêu cầu áp dụng biện pháp dân sự tại Điều 202. Các biện pháp được Tòa án áp dụng gồm buộc chấm dứt hành vi, buộc xin lỗi, cải chính công khai, buộc thực hiện nghĩa vụ dân sự, buộc bồi thường thiệt hại. Khoản 1 Điều 110 Luật Cạnh tranh cũng buộc bên vi phạm bồi thường nếu gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân khác.
Điều 205 Luật Sở hữu trí tuệ được viết cho thiệt hại do xâm phạm quyền, trong khi khoản 3 Điều 198 chỉ dẫn chiếu Điều 202, nên cách tính cần được luật sư đánh giá theo từng hồ sơ.
Cạnh tranh không lành mạnh có bị truy cứu hình sự không?
Không có tội danh riêng mang tên cạnh tranh không lành mạnh trong Bộ luật Hình sự, nhưng hành vi cụ thể có thể cấu thành tội khác khi đủ yếu tố cấu thành.
Khoản 1 Điều 110 Luật Cạnh tranh có nhắc đến truy cứu trách nhiệm hình sự theo tính chất, mức độ vi phạm. Bộ luật Hình sự, đối chiếu tại Văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH, không dùng cụm từ “cạnh tranh không lành mạnh”. Vi phạm về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh được xử lý tại Điều 217 của bộ luật này, nhóm hành vi khác với Điều 45.
Điều 212 Luật Sở hữu trí tuệ dẫn sang trách nhiệm hình sự khi hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý được xử lý tại tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp theo Điều 226, không thuộc trực tiếp phạm vi Điều 130.
Doanh nghiệp đang vướng tranh chấp nên giữ lại chứng cứ từ sớm, gồm tài liệu về hàng hóa, quảng cáo, thông tin đã phát tán và hoạt động kinh doanh của mình. Bạn có thể liên hệ luật sư để được đánh giá hồ sơ cụ thể trước khi chọn hướng xử lý.
Cạnh tranh lành mạnh và cạnh tranh không lành mạnh khác nhau ở điểm nào?
Cạnh tranh lành mạnh được Điều 5 Luật Cạnh tranh gắn với nguyên tắc trung thực, công bằng, lành mạnh, còn cạnh tranh không lành mạnh trái các nguyên tắc đó và gây hoặc có thể gây thiệt hại.
Doanh nghiệp có quyền tự do cạnh tranh, và Nhà nước bảo đảm quyền cạnh tranh hợp pháp. Giảm giá, so sánh hàng hóa hay quảng cáo mạnh không tự động bị coi là vi phạm. Từng hành vi cần được đặt vào điều kiện cụ thể của Điều 45, như mức giá dẫn tới loại bỏ đối thủ hay nội dung so sánh không chứng minh được.
Vụ việc nào đã được Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia công bố?
Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia công bố Quyết định 199/QĐ-CT ngày 04/8/2025, phạt Công ty TNHH MTV Vàng bạc Đá quý Sài Gòn SJC 200 triệu đồng về hành vi đưa thông tin gây nhầm lẫn.
Theo thông báo của Ủy ban ngày 23/9/2025, hành vi này vi phạm điểm a khoản 5 Điều 45 Luật Cạnh tranh. Doanh nghiệp còn phải cải chính công khai trên trang thông tin điện tử của mình. Thông báo ghi nhận doanh nghiệp đã phối hợp cung cấp tài liệu và làm giảm bớt hậu quả vi phạm.
Luật Cạnh tranh sửa đổi năm 2026 thay đổi gì?
Chiều 13/11/2026, Quốc hội khóa XVI thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, với 458/460 đại biểu tán thành, theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.
Theo Thông tấn xã Việt Nam, luật có hiệu lực chung từ ngày 01/7/2027. Báo cáo tiếp thu trình Quốc hội trước khi biểu quyết nêu thời hiệu xử phạt 5 năm đối với hành vi cạnh tranh không lành mạnh.
Đến ngày 15/11/2026, luật này chưa được công bố số hiệu và toàn văn trên Công báo. Điều 45 và mức xử lý nêu trong bài vì vậy vẫn theo Luật Cạnh tranh 2018 và các nghị định đang có hiệu lực. Doanh nghiệp nên đối chiếu lại khi toàn văn luật sửa đổi được đăng Công báo.
Căn cứ pháp lý
Các văn bản dùng trong bài được tra tình trạng hiệu lực ngày 15/11/2026 như sau:
| Số hiệu / tên văn bản | Ngày ban hành | Ngày hiệu lực | Bản đã dùng | Tình trạng hiệu lực tại 15/11/2026 | Nguồn chính thức | Ngày tra |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 23/2018/QH14 Luật Cạnh tranh |
12/6/2018 | 01/7/2019 | Gốc (Công báo số 773+774) | Còn hiệu lực. Luật sửa đổi được Quốc hội thông qua ngày 13/11/2026, hiệu lực chung từ 01/7/2027, chưa công bố toàn văn; chỉ ghi chú, không làm căn cứ | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 160/2026/VBHN-LQ-VPQH Văn bản hợp nhất Luật Sở hữu trí tuệ 50/2005/QH11 |
29/9/2026 | Văn bản hợp nhất, không có ngày hiệu lực riêng; Luật 50/2005/QH11 có hiệu lực từ 01/7/2006 | Hợp nhất | Luật 50/2005/QH11 còn hiệu lực; bản hợp nhất mới nhất tại 15/11/2026. Phần sửa của Luật 11/2026/QH16 chưa có hiệu lực (từ 01/3/2027), không dùng trong bài | congbao.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 131/2025/QH15 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ |
10/12/2025 | 01/4/2026 | Gốc (văn bản sửa đổi, bản scan đã OCR) | Còn hiệu lực từ 01/4/2026 | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 75/2019/NĐ-CP Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh |
26/9/2019 | 01/12/2019 | Gốc (bản scan đã OCR), đọc cùng 28/VBHN-BCT | Còn hiệu lực; một số điều đã được sửa bởi 102/2026/NĐ-CP | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 102/2026/NĐ-CP Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 75/2019/NĐ-CP |
31/3/2026 | 20/5/2026 | Gốc (văn bản sửa đổi, bản scan đã OCR) | Còn hiệu lực từ 20/5/2026 | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 28/VBHN-BCT Văn bản hợp nhất Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh |
10/4/2026 | Văn bản hợp nhất, không có ngày hiệu lực riêng | Hợp nhất (bản scan đã OCR) | Bản hợp nhất mới nhất tìm được, đã gộp 102/2026/NĐ-CP | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 99/2013/NĐ-CP Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp |
29/8/2013 | 15/10/2013 | Gốc (bản scan đã OCR), đọc cùng 25/2026/VBHN-NĐ-BKHCN | Còn hiệu lực; đã được sửa bởi 126/2021/NĐ-CP, 46/2024/NĐ-CP, 186/2026/NĐ-CP | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 46/2024/NĐ-CP Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 99/2013/NĐ-CP |
04/5/2024 | 01/7/2024 | Gốc (văn bản sửa đổi) | Còn hiệu lực từ 01/7/2024; bổ sung khoản 15a Điều 14 | congbao.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 186/2026/NĐ-CP Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 99/2013/NĐ-CP |
26/5/2026 | 15/7/2026 | Gốc (văn bản sửa đổi, bản scan đã OCR) | Còn hiệu lực từ 15/7/2026; sửa Điều 15, điểm c khoản 18 Điều 14 | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 25/2026/VBHN-NĐ-BKHCN Văn bản hợp nhất Nghị định 99/2013/NĐ-CP |
30/9/2026 | Văn bản hợp nhất, không có ngày hiệu lực riêng | Hợp nhất | Bản hợp nhất mới nhất tìm được, đã gộp 186/2026/NĐ-CP | congbao.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 04/VBHN-BKHCN Văn bản hợp nhất Nghị định 65/2023/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Sở hữu trí tuệ |
23/4/2026 | Văn bản hợp nhất, không có ngày hiệu lực riêng; Nghị định 65/2023/NĐ-CP có hiệu lực từ 23/8/2023 | Hợp nhất | Nghị định 65/2023/NĐ-CP còn hiệu lực; dùng khoản 5 Điều 10 | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 135/VBHN-VPQH Văn bản hợp nhất Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13 |
05/9/2025 | Văn bản hợp nhất, không có ngày hiệu lực riêng | Hợp nhất | Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13 còn hiệu lực; bản hợp nhất mới nhất tìm được. Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) chưa được thông qua tại 15/11/2026 | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 199/QĐ-CT Quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh |
04/8/2025 | Theo quyết định; toàn văn chưa công bố | Thông báo chính thức của Ủy ban (toàn văn quyết định chưa công bố) | Quyết định cá biệt, đã ban hành ngày 04/8/2025 | vcc.gov.vn | 15/11/2026 |
| Chưa có số hiệu Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng |
Quốc hội thông qua 13/11/2026 | 01/7/2027 (hiệu lực chung, theo TTXVN) | Tin chính thức về việc thông qua; toàn văn chưa công bố | Đã thông qua, chưa có hiệu lực; chỉ ghi chú, không làm căn cứ | baochinhphu.vn; vnanet.vn | 15/11/2026 |




