Đăng ký sở hữu trí tuệ là thủ tục nộp đơn để cơ quan nhà nước cấp văn bằng hoặc ghi nhận quyền. Sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý và giống cây trồng phải đăng ký mới có quyền. Quyền tác giả và quyền liên quan tự phát sinh, đăng ký chỉ là tùy chọn.
Mỗi nhóm quyền có một nơi nhận hồ sơ riêng. Cục Sở hữu trí tuệ nhận đơn sở hữu công nghiệp. Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả nhận hồ sơ quyền tác giả, quyền liên quan. Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật nhận đơn bảo hộ giống cây trồng.
Đơn sở hữu công nghiệp đi qua 5 bước: nộp đơn, thẩm định hình thức, công bố, thẩm định nội dung, cấp văn bằng. Từ ngày 01/4/2026, theo Luật số 131/2025/QH15, thời hạn thẩm định nội dung là 12 tháng với sáng chế và 5 tháng với nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, chỉ dẫn địa lý.
Đơn nộp bằng bản giấy hoặc bản điện tử. Cá nhân nước ngoài không thường trú và tổ chức nước ngoài không có cơ sở sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam phải nộp qua tổ chức dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp. Trước khi chọn nơi nộp, cần biết đối tượng của mình thuộc nhóm nào.
Đăng ký sở hữu trí tuệ gồm những loại nào?
Đăng ký sở hữu trí tuệ gồm 3 nhóm theo Luật Sở hữu trí tuệ: đăng ký quyền sở hữu công nghiệp, đăng ký quyền đối với giống cây trồng và đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan.
Ba nhóm khác nhau ở chỗ quyền phát sinh từ đâu. Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ (Văn bản hợp nhất 160/2026/VBHN-LQ-VPQH ngày 29/9/2026) chia căn cứ phát sinh thành 4 dạng:
- Phát sinh khi sáng tạo hoặc định hình: quyền tác giả, quyền liên quan.
- Xác lập bằng quyết định cấp văn bằng sau khi đăng ký: sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý.
- Xác lập bằng Bằng bảo hộ sau khi đăng ký: giống cây trồng.
- Xác lập qua sử dụng hoặc qua việc giữ bí mật: nhãn hiệu nổi tiếng, tên thương mại, bí mật kinh doanh, quyền chống cạnh tranh không lành mạnh.
Khái niệm từng nhóm quyền và cách bảo vệ chúng có ở bài Sở hữu trí tuệ là gì.
Đối tượng nào phải đăng ký mới được bảo hộ?
Có 6 đối tượng phải đăng ký mới được bảo hộ: sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, nhãn hiệu thông thường, chỉ dẫn địa lý và giống cây trồng.
Với 5 đối tượng sở hữu công nghiệp đầu, điểm a khoản 3 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ ghi rõ quyền được xác lập trên cơ sở quyết định cấp văn bằng bảo hộ theo thủ tục đăng ký, hoặc công nhận đăng ký quốc tế theo điều ước mà Việt Nam là thành viên. Chưa có văn bằng thì chưa có độc quyền. Khi nhiều đơn trùng nhau, văn bằng chỉ cấp cho đơn hợp lệ có ngày ưu tiên hoặc ngày nộp đơn sớm nhất (nguyên tắc nộp đơn đầu tiên tại Điều 90).
Giống cây trồng đi theo khoản 4 Điều 6: quyền xác lập trên cơ sở quyết định cấp Bằng bảo hộ giống cây trồng. Khoản 1 Điều 164 nhắc lại rằng muốn được bảo hộ, tổ chức, cá nhân phải nộp đơn cho cơ quan quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng.
Hai loại đơn có bài riêng trên site: thủ tục đăng ký nhãn hiệu và điều kiện bảo hộ sáng chế.
Đối tượng nào được bảo hộ không cần đăng ký?
Có 6 đối tượng được bảo hộ không cần đăng ký: quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu nổi tiếng, tên thương mại, bí mật kinh doanh và quyền chống cạnh tranh không lành mạnh.
Quyền tác giả phát sinh từ khi tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, đã đăng ký hay chưa (khoản 1 Điều 6). Quyền liên quan phát sinh khi cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu cáp hoặc tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa được định hình hoặc thực hiện (khoản 2 Điều 6).
Đăng ký quyền tác giả vẫn có ích. Khoản 2 Điều 49 nói nộp hồ sơ cấp Giấy chứng nhận không phải thủ tục bắt buộc. Khoản 3 cùng điều cho người có Giấy chứng nhận một lợi thế khi tranh chấp: họ không phải chứng minh quyền thuộc về mình, trừ khi có chứng cứ ngược lại.
Các đối tượng còn lại dựa vào thực tế. Nhãn hiệu nổi tiếng xác lập qua sử dụng. Tên thương mại xác lập qua sử dụng hợp pháp. Bí mật kinh doanh xác lập khi có được hợp pháp và được giữ bí mật (điểm a, b, c khoản 3 Điều 6).
Các đối tượng sở hữu trí tuệ khác nhau thế nào về căn cứ phát sinh, cơ quan và thời hạn bảo hộ?
Nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp gia hạn được, sáng chế thì không, chỉ dẫn địa lý bảo hộ vô thời hạn. Quyền tác giả không cần đăng ký nhưng có thời hạn dài nhất theo đời tác giả.
Bảng sau so sánh 11 đối tượng theo 3 tiêu chí: căn cứ phát sinh quyền, cơ quan tiếp nhận hồ sơ và thời hạn bảo hộ. Số liệu lấy từ Điều 6, 27, 34, 93 và 169 Luật Sở hữu trí tuệ (VBHN 160/2026/VBHN-LQ-VPQH).
| Đối tượng | Căn cứ phát sinh quyền | Cơ quan tiếp nhận | Thời hạn bảo hộ |
|---|---|---|---|
| Sáng chế (Bằng độc quyền sáng chế) | Văn bằng cấp sau đăng ký | Cục Sở hữu trí tuệ | Đến hết 20 năm từ ngày nộp đơn, không gia hạn |
| Giải pháp hữu ích | Văn bằng cấp sau đăng ký | Cục Sở hữu trí tuệ | Đến hết 10 năm từ ngày nộp đơn |
| Kiểu dáng công nghiệp | Văn bằng cấp sau đăng ký | Cục Sở hữu trí tuệ | 5 năm từ ngày nộp đơn, gia hạn 2 lần, mỗi lần 5 năm |
| Thiết kế bố trí mạch tích hợp | Văn bằng cấp sau đăng ký | Cục Sở hữu trí tuệ | Chấm dứt ở mốc sớm nhất: 10 năm từ ngày nộp đơn, 10 năm từ lần khai thác thương mại đầu tiên, 15 năm từ ngày tạo ra |
| Nhãn hiệu | Văn bằng cấp sau đăng ký (nhãn hiệu nổi tiếng: sử dụng) | Cục Sở hữu trí tuệ | 10 năm từ ngày nộp đơn, gia hạn nhiều lần, mỗi lần 10 năm |
| Chỉ dẫn địa lý | Văn bằng cấp sau đăng ký | Cục Sở hữu trí tuệ | Vô thời hạn từ ngày cấp |
| Giống cây trồng | Bằng bảo hộ cấp sau đăng ký | Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) | 25 năm với cây thân gỗ và cây leo thân gỗ, 20 năm với giống khác, tính từ ngày cấp |
| Quyền tác giả | Tự phát sinh khi sáng tạo | Đăng ký tùy chọn tại Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả | Phần lớn tác phẩm: suốt đời tác giả và 50 năm sau năm tác giả chết; điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng, khuyết danh: 75 năm từ khi công bố lần đầu |
| Quyền liên quan | Tự phát sinh khi định hình hoặc thực hiện | Đăng ký tùy chọn tại Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả | 50 năm tính từ năm tiếp theo năm định hình, công bố hoặc phát sóng |
| Tên thương mại | Sử dụng hợp pháp | Không đăng ký | Còn sử dụng hợp pháp thì còn bảo hộ |
| Bí mật kinh doanh | Có được hợp pháp và giữ bí mật | Không đăng ký | Còn giữ bí mật thì còn bảo hộ |
7 đối tượng đầu có chung một quy tắc: không có văn bằng thì không có độc quyền. Tên thương mại và bí mật kinh doanh không có thời hạn cố định; thời hạn ở hai hàng này suy ra từ căn cứ phát sinh tại khoản 3 Điều 6, vì luật không ghi số năm.
Đăng ký sở hữu trí tuệ nộp ở đâu?
Đăng ký sở hữu trí tuệ nộp ở 3 cơ quan theo nhóm quyền: Cục Sở hữu trí tuệ, Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật.
Ba cục này thuộc 3 bộ khác nhau, theo Điều 11 Luật Sở hữu trí tuệ. Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý quyền sở hữu công nghiệp. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quản lý quyền tác giả, quyền liên quan. Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý quyền đối với giống cây trồng. Tên bộ nông nghiệp mới được Luật 131/2025/QH15 đưa vào Điều 11 từ ngày 01/4/2026.
Cục Sở hữu trí tuệ nhận những đơn nào?
Cục Sở hữu trí tuệ nhận 5 loại đơn sở hữu công nghiệp: sáng chế (kể cả giải pháp hữu ích), kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý.
Theo Thông báo 01/TB-SHTT, từ ngày 05/01/2026 Cục dừng nhận hồ sơ sở hữu công nghiệp tại trụ sở Cục và hai văn phòng đại diện ở Đà Nẵng, TP.HCM. Hồ sơ giấy nay nộp tại Bộ phận Một cửa của Bộ Khoa học và Công nghệ, ở 3 cơ sở:
- Hà Nội: Tầng 1, Tòa nhà Cục Đổi mới Sáng tạo, số 113 Trần Duy Hưng, phường Yên Hòa.
- TP.HCM: Tòa nhà số 1196 đường 3 tháng 2, phường Bình Thới.
- Đà Nẵng: số 42 Trần Quốc Toản (Đại diện Văn phòng Bộ tại miền Trung).
Khoản 3 Điều 7 Thông tư 10/2026/TT-BKHCN cũng ghi đơn được Cục tiếp nhận tại Bộ phận Một cửa của Bộ. Chức năng, cơ cấu của Cục có ở bài Cục Sở hữu trí tuệ.
Hồ sơ quyền tác giả, quyền liên quan nộp cho cơ quan nào?
Hồ sơ đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan nộp cho Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả, tên mới của Cục Bản quyền tác giả thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Nghị định 298/2026/NĐ-CP ngày 27/7/2026 (hiệu lực 28/7/2026) đưa Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả vào cơ cấu của Bộ. Nhiệm vụ đăng ký, cấp lại, cấp đổi, hủy bỏ Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan vẫn thuộc Bộ theo Điều 2 nghị định này. Điều 4 cho Cục Bản quyền tác giả tiếp tục hoạt động đến khi Bộ trưởng ban hành quyết định về chức năng của Cục mới.
Nghị định 134/2026/NĐ-CP sửa khoản 8 Điều 38 Nghị định 17/2023/NĐ-CP. Hồ sơ nay nộp qua Cổng dịch vụ công trực tuyến, nộp trực tiếp hoặc qua bưu chính. Giấy chứng nhận trả dạng điện tử, bản giấy khi người nộp yêu cầu.
Hồ sơ, mẫu tờ khai và thời hạn cấp có ở bài thủ tục đăng ký bản quyền tác giả. Lịch sử đổi tên của Cục có ở bài Cục Bản quyền tác giả.
Đơn bảo hộ giống cây trồng nộp cho cơ quan nào?
Đơn bảo hộ giống cây trồng nộp cho Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đơn vị đang tiếp nhận đơn thay mặt Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Khoản 1 Điều 164 Luật Sở hữu trí tuệ yêu cầu nộp đơn cho cơ quan quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng. Trang ppd.gov.vn của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đăng thông báo kết quả tiếp nhận đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng, bản cập nhật đến ngày 02/11/2026. Người có quyền nộp đơn gồm tác giả chọn tạo hoặc phát hiện và phát triển giống, tổ chức, cá nhân đầu tư cho tác giả, và người được chuyển giao, thừa kế quyền đăng ký (khoản 2 Điều 164).
Tổ chức, cá nhân nước ngoài không thường trú và không có cơ sở sản xuất, kinh doanh giống cây trồng tại Việt Nam phải nộp qua tổ chức dịch vụ đại diện quyền đối với giống cây trồng (khoản 1 Điều 165).
Quy trình đăng ký sở hữu công nghiệp gồm những bước nào?
Quy trình đăng ký sở hữu công nghiệp gồm 5 bước theo Điều 4 Thông tư 10/2026/TT-BKHCN: nộp đơn, thẩm định hình thức, công bố đơn, thẩm định nội dung và cấp văn bằng bảo hộ.
Thời hạn của từng bước lấy theo Luật Sở hữu trí tuệ đã sửa bởi Luật 131/2025/QH15. Thiết kế bố trí đi đường ngắn hơn: Cục cấp văn bằng dựa trên kết quả thẩm định hình thức, không qua thẩm định nội dung (khoản 2 Điều 114 Luật, khoản 2 Điều 4 Thông tư 10/2026/TT-BKHCN).
Bảng tóm tắt thời hạn từng bước theo loại đơn, lấy từ Điều 110, 113 và 119 Luật Sở hữu trí tuệ.
| Bước | Sáng chế | Nhãn hiệu | Kiểu dáng công nghiệp | Chỉ dẫn địa lý | Thiết kế bố trí |
|---|---|---|---|---|---|
| Thẩm định hình thức | 1 tháng từ ngày nộp đơn | 1 tháng | 1 tháng | 1 tháng | 1 tháng |
| Công bố đơn | Tháng thứ 19 từ ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên (có thể xin công bố sớm) | Công khai ngay khi tiếp nhận; công bố trong 1 tháng từ ngày đơn hợp lệ | Trong 1 tháng từ ngày đơn hợp lệ (có thể xin công bố muộn, tối đa 7 tháng từ ngày nộp) | Trong 1 tháng từ ngày đơn hợp lệ | Công bố, không thẩm định nội dung |
| Thẩm định nội dung | 12 tháng, chỉ khi có yêu cầu | 5 tháng từ ngày công bố | 5 tháng từ ngày công bố | 5 tháng từ ngày công bố | Không áp dụng |
| Thẩm định nhanh | 3 tháng, trường hợp Chính phủ quy định | 3 tháng, trường hợp Chính phủ quy định | Không có | Không có | Không áp dụng |
Sáng chế là loại đơn chậm nhất: đơn chỉ được công bố ở tháng thứ 19 và chỉ thẩm định nội dung khi có yêu cầu. Thời gian người nộp sửa đổi, bổ sung đơn không tính vào các thời hạn trên (khoản 4 Điều 119).
Bước 1: Nộp đơn và nhận ngày nộp đơn
Để bắt đầu, người nộp gửi đơn bằng bản giấy tại Bộ phận Một cửa hoặc bản điện tử qua hệ thống nộp đơn điện tử, rồi nhận ngày nộp đơn và số đơn.
Ngày nộp đơn là ngày cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận đơn, hoặc ngày nộp đơn quốc tế với đơn nộp theo điều ước (khoản 1 Điều 108). Ngày nộp đơn quyết định thứ tự ưu tiên khi có hai đơn trùng nhau, và là mốc tính thời hạn bảo hộ của sáng chế, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp.
Trước khi nộp, bạn nên tra cứu xem đối tượng đã có người đăng ký chưa. Cách tra trên cơ sở dữ liệu của Cục và của WIPO có ở bài tra cứu sở hữu trí tuệ và bài tra cứu nhãn hiệu.
Bước 2: Thẩm định hình thức trong 1 tháng
Thẩm định hình thức kéo dài 1 tháng từ ngày nộp đơn và kiểm tra đơn có hợp lệ không (khoản 1 Điều 119, khoản 1 Điều 109 Luật Sở hữu trí tuệ).
Khoản 2 Điều 109 liệt kê các trường hợp đơn không hợp lệ. Ví dụ: đơn sai yêu cầu hình thức, đối tượng không được bảo hộ, người nộp không có quyền đăng ký, đơn nộp sai cách thức tại Điều 89, hoặc chưa nộp đủ phí, lệ phí. Đơn sáng chế nộp trái quy định kiểm soát an ninh tại Điều 89a cũng bị coi là không hợp lệ.
Bước 3: Công bố đơn
Đơn hợp lệ được công bố trên Công báo sở hữu công nghiệp, theo các mốc tại Điều 110 Luật Sở hữu trí tuệ.
Riêng đơn nhãn hiệu được công khai ngay sau khi tiếp nhận (khoản 1a Điều 110). Sau khi công bố, người thứ ba có thể gửi ý kiến hoặc phản đối việc cấp văn bằng. Cách theo dõi và phản đối đơn nhãn hiệu được trình bày ở bài tra cứu nhãn hiệu.
Bước 4: Thẩm định nội dung
Thẩm định nội dung kéo dài 12 tháng với sáng chế và 5 tháng với nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, chỉ dẫn địa lý (khoản 2 Điều 119 sửa bởi Luật 131/2025/QH15).
Bước này đánh giá đối tượng có đủ điều kiện bảo hộ không và xác định phạm vi bảo hộ (khoản 1 Điều 114). Đơn sáng chế cần yêu cầu thẩm định nội dung riêng. Người nộp đơn hoặc bất kỳ người thứ ba nào được yêu cầu trong 36 tháng từ ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên, kèm phí thẩm định (khoản 1 Điều 113). Hết 36 tháng mà không có yêu cầu thì đơn coi như đã rút (khoản 3 Điều 113).
Khoản 2a Điều 119 cho phép yêu cầu thẩm định nhanh với đơn sáng chế, đơn nhãn hiệu trong các trường hợp Chính phủ quy định. Thời hạn thẩm định nhanh là 3 tháng. Khi đơn phải thẩm định lại, thời hạn thẩm định lại bằng 2/3 thời hạn thẩm định lần đầu (khoản 3 Điều 119).
Bước 5: Cấp văn bằng bảo hộ
Cục Sở hữu trí tuệ ra quyết định cấp văn bằng khi đơn không bị từ chối và người nộp đã nộp đủ phí, lệ phí (Điều 118).
Văn bằng được ghi vào Sổ đăng ký quốc gia về sở hữu công nghiệp. Quyết định cấp văn bằng được đăng trên Công báo sở hữu công nghiệp (điểm e khoản 1 Điều 4 Thông tư 10/2026/TT-BKHCN). Văn bằng có hiệu lực trên toàn lãnh thổ Việt Nam (khoản 1 Điều 93). Muốn giữ hiệu lực, chủ văn bằng sáng chế, giải pháp hữu ích nộp phí, lệ phí duy trì; chủ văn bằng kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu nộp phí, lệ phí gia hạn (Điều 94).
Đơn nộp trước ngày 01/4/2026 áp dụng thời hạn nào?
Đơn nộp trước ngày 01/4/2026 xử lý theo luật có hiệu lực lúc nộp đơn, trừ 3 nội dung áp dụng Luật 131/2025/QH15 theo khoản 1 Điều 3 của luật này.
Ba nội dung đó là: thẩm định hình thức với đơn chưa được chấp nhận hợp lệ; thời hạn phản đối với đơn được công bố từ ngày 01/4/2026; thời hạn thẩm định nội dung với đơn được công bố từ ngày 01/4/2026. Như vậy, một đơn nhãn hiệu nộp năm 2025 nhưng công bố sau ngày 01/4/2026 được hưởng thời hạn thẩm định nội dung 5 tháng. Văn bản hướng dẫn cũ, Thông tư 23/2023/TT-BKHCN, đã hết hiệu lực từ ngày 01/4/2026; xem bài Thông tư 23/2023/TT-BKHCN.
Nộp đơn đăng ký sở hữu trí tuệ trực tuyến thế nào?
Để nộp đơn sở hữu công nghiệp trực tuyến, người nộp dùng hệ thống nộp đơn điện tử của Cục Sở hữu trí tuệ tại dichvucong.ipvietnam.gov.vn; hồ sơ quyền tác giả nộp qua Cổng dịch vụ công trực tuyến.
Khoản 3 Điều 89 Luật Sở hữu trí tuệ cho phép nộp đơn sở hữu công nghiệp ở dạng giấy hoặc dạng điện tử. Khoản 2 Điều 7 Thông tư 10/2026/TT-BKHCN coi đơn điện tử có giá trị pháp lý tương đương đơn giấy. Đơn điện tử là thông điệp dữ liệu tạo lập hoặc số hóa từ bản giấy, phải thể hiện đúng nội dung, thể thức của bản giấy và có xác thực điện tử.
Quy trình nộp trực tuyến gồm 4 việc chính:
- Chuẩn bị chữ ký số cho người nộp hoặc người đại diện. Thông tư 10/2026/TT-BKHCN cho phép dùng chữ ký số để ký trực tiếp trên tài liệu của đơn.
- Đăng nhập cổng dichvucong.ipvietnam.gov.vn, chọn đúng thủ tục và điền tờ khai.
- Đính kèm tài liệu theo định dạng hệ thống yêu cầu, ký số rồi nộp phí, lệ phí theo hướng dẫn của Cục.
- Theo dõi tình trạng xử lý và các thông báo của Cục trên cùng hệ thống.
Cổng dichvucong.ipvietnam.gov.vn mở được ngày 15/11/2026 (HTTP 200). Các bước nộp đơn nhãn hiệu trực tuyến, kèm ưu đãi khi nộp qua Cổng dịch vụ công quốc gia, được trình bày ở bài thủ tục đăng ký nhãn hiệu.
Ai phải nộp đơn qua đại diện sở hữu công nghiệp?
Cá nhân nước ngoài không thường trú và tổ chức, cá nhân nước ngoài không có cơ sở sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam phải nộp đơn qua đại diện hợp pháp (khoản 2 Điều 89).
Thông tư 10/2026/TT-BKHCN nói rõ đại diện hợp pháp đó là ai. Với nhóm nước ngoài nói trên, đại diện hợp pháp chỉ có thể là tổ chức dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp theo ủy quyền (điểm b khoản 2 và điểm c khoản 3 Điều 6). Đơn nộp sai cách thức này bị coi là không hợp lệ (điểm d khoản 2 Điều 109 Luật).
Các nhóm còn lại được tự nộp hoặc nộp qua đại diện (khoản 1 Điều 89). Nhóm này gồm tổ chức, cá nhân Việt Nam, cá nhân nước ngoài thường trú tại Việt Nam và tổ chức, cá nhân nước ngoài có cơ sở sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam. Tổ chức nước ngoài có cơ sở tại Việt Nam được nộp qua văn phòng đại diện, chi nhánh hoặc tổ chức 100% vốn của mình tại Việt Nam (điểm b khoản 3 Điều 6 Thông tư 10/2026/TT-BKHCN).
Tổ chức dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp phải có ít nhất một người có Chứng chỉ hành nghề dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp (khoản 1 Điều 154). Tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài hành nghề tại Việt Nam không được kinh doanh dịch vụ này (khoản 2 Điều 154).
Khi nào nên dùng dịch vụ đại diện sở hữu trí tuệ?
Dịch vụ đại diện cần dùng trong 4 tình huống: chủ đơn nước ngoài thuộc diện bắt buộc, đơn sáng chế, đơn bị thông báo thiếu sót hoặc từ chối, và doanh nghiệp đăng ký nhiều đối tượng.
Theo Điều 151, dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp gồm 3 việc: đại diện trước cơ quan nhà nước về xác lập và bảo vệ quyền, tư vấn thủ tục, và các dịch vụ khác liên quan. Bốn tình huống cụ thể:
- Chủ đơn nước ngoài không có cơ sở tại Việt Nam: bắt buộc theo khoản 2 Điều 89.
- Đơn sáng chế: bản mô tả và yêu cầu bảo hộ quyết định phạm vi độc quyền; người hành nghề trong lĩnh vực sáng chế phải có bằng cử nhân khoa học tự nhiên hoặc kỹ thuật (điểm c khoản 2 Điều 155).
- Đơn bị thông báo thiếu sót hoặc dự định từ chối: thời gian sửa đơn không tính vào thời hạn xử lý (khoản 4 Điều 119), nên mỗi lần sửa thiếu là đơn kéo dài thêm.
- Doanh nghiệp đăng ký nhiều đối tượng cùng lúc, như nhãn hiệu, kiểu dáng bao bì và quyền tác giả cho logo.
Bạn vẫn được tự nộp đơn khi thuộc nhóm tại khoản 1 Điều 89. Cần trao đổi về hồ sơ cụ thể, bạn có thể gửi yêu cầu tư vấn.
Đăng ký sở hữu trí tuệ ra nước ngoài theo Madrid, PCT và La Hay thế nào?
Đăng ký ra nước ngoài dùng 3 hệ thống của WIPO mà Việt Nam là thành viên: Nghị định thư Madrid cho nhãn hiệu, Hiệp ước PCT cho sáng chế và Thỏa ước La Hay cho kiểu dáng công nghiệp.
Theo hồ sơ thành viên của Việt Nam trên WIPO Lex (tra ngày 15/11/2026), các điều ước này có hiệu lực với Việt Nam như sau:
| Hệ thống | Đối tượng | Hiệu lực với Việt Nam |
|---|---|---|
| Hiệp ước hợp tác về sáng chế (PCT) | Sáng chế | 10/3/1993 |
| Nghị định thư Madrid | Nhãn hiệu | 11/7/2006 |
| Thỏa ước La Hay | Kiểu dáng công nghiệp | 30/12/2019 |
Luật gọi chung các đơn nộp theo điều ước là đơn quốc tế; việc xử lý đơn tuân theo điều ước đó (Điều 120). Đăng ký quốc tế nhãn hiệu chỉ định Việt Nam có hiệu lực từ ngày Cục ra quyết định chấp nhận bảo hộ, hoặc sau 12 tháng từ ngày Văn phòng quốc tế thông báo, tùy mốc nào sớm hơn (khoản 8 Điều 93). Với kiểu dáng công nghiệp theo La Hay, mốc là 6 tháng từ ngày Văn phòng quốc tế công bố (khoản 9 Điều 93). Cách nộp đơn Madrid có ở bài thủ tục đăng ký nhãn hiệu.
Phí, lệ phí đăng ký sở hữu trí tuệ tính theo văn bản nào?
Phí, lệ phí sở hữu công nghiệp tính theo Thông tư 263/2016/TT-BTC; từ ngày 01/7/2025 đến hết ngày 31/12/2026, lệ phí sở hữu công nghiệp chỉ thu 50% theo Thông tư 64/2025/TT-BTC.
Mục 14 Biểu kèm Thông tư 64/2025/TT-BTC ghi lệ phí sở hữu công nghiệp bằng 50% mức thu lệ phí tại Mục A Biểu phí, lệ phí ban hành kèm Thông tư 263/2016/TT-BTC. Mức giảm tại mục này chỉ áp dụng cho lệ phí, không áp dụng cho các khoản phí như phí thẩm định, phí công bố.
Đơn nộp qua ứng dụng VNeID từ ngày 01/4/2026 đến hết ngày 31/12/2026 được miễn lệ phí nộp đơn (gồm cả đơn tách, đơn chuyển đổi) và lệ phí cấp văn bằng (điểm a khoản 1 Điều 2 Thông tư 29/2026/TT-BTC). Khi đã được miễn theo Thông tư này, mức thu 50% của Thông tư 64/2025/TT-BTC không áp dụng cho hai khoản lệ phí đó (khoản 2 Điều 2).
Ba điểm cần biết khi tính tiền:
- Đơn chưa nộp đủ phí, lệ phí bị coi là không hợp lệ (điểm đ khoản 2 Điều 109).
- Văn bằng chỉ được cấp khi người nộp nộp đủ phí, lệ phí (Điều 118).
- Thông tư 64/2025/TT-BTC và Thông tư 29/2026/TT-BTC chỉ áp dụng đến hết ngày 31/12/2026; sau mốc này, nếu không có văn bản mới, lệ phí tính theo mức đầy đủ của Thông tư 263/2016/TT-BTC.
Mức phí theo nhóm sản phẩm cho đơn nhãn hiệu có ở bài thủ tục đăng ký nhãn hiệu. Phí đăng ký quyền tác giả có ở bài thủ tục đăng ký bản quyền tác giả.
Căn cứ pháp lý
Bảng sau liệt kê 15 văn bản dùng trong bài, kèm ngày ban hành, ngày hiệu lực, bản đã dùng và tình trạng hiệu lực tra ngày 15/11/2026.
Quốc hội khóa XVI đã thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ ngày 03/11/2026 (Thông cáo báo chí số 16); đến ngày 15/11/2026 dự án chưa được thông qua nên bài viết theo luật hiện hành. Danh sách văn bản như sau.
| Số hiệu / tên văn bản | Ngày ban hành | Ngày hiệu lực | Bản đã dùng | Tình trạng hiệu lực tại 15/11/2026 | Nguồn chính thức | Ngày tra |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 50/2005/QH11 Luật Sở hữu trí tuệ |
Thông qua ngày 29/11/2005 | 01/7/2006 | Đọc theo VBHN 160/2026/VBHN-LQ-VPQH | Còn hiệu lực; đã sửa 6 lần, lần thứ 6 (Luật 11/2026/QH16) chưa có hiệu lực | chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 160/2026/VBHN-LQ-VPQH Văn bản hợp nhất Luật Sở hữu trí tuệ |
29/9/2026 (Công báo số 540-VBHN ngày 06/10/2026) | Theo các luật được hợp nhất | Bản Công báo ký số | Bản hợp nhất mới nhất; thay 67/VBHN-VPQH ngày 23/3/2026 | congbao.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 131/2025/QH15 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ |
10/12/2025 | 01/4/2026 | Gốc (bản scan đã OCR); đối chiếu VBHN 160 | Còn hiệu lực | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 11/2026/QH16 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan (có sửa Luật Sở hữu trí tuệ) |
23/8/2026 | 01/3/2027 | Gốc; chú thích trong VBHN 160 | Đã ban hành, chưa có hiệu lực; sửa khoản 2 Điều 199, khoản 4 Điều 200, Chương XVIII, Điều 216, khoản 4 Điều 218, không đụng điều bài dùng; chỉ ghi chú | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 65/2023/NĐ-CP Nghị định hướng dẫn Luật Sở hữu trí tuệ về sở hữu công nghiệp, giống cây trồng |
23/8/2023 | 23/8/2023 | Đọc theo 04/VBHN-BKHCN ngày 23/4/2026 | Còn hiệu lực; sửa bởi NĐ 15/2026, 33/2026, 100/2026; chưa có nghị định sửa đổi mới | congbao.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 100/2026/NĐ-CP Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 65/2023/NĐ-CP |
31/3/2026 | 01/4/2026 | Gốc; nội dung đọc qua 04/VBHN-BKHCN | Còn hiệu lực | congbao.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 10/2026/TT-BKHCN Thông tư hướng dẫn Luật Sở hữu trí tuệ, Nghị định 65/2023/NĐ-CP |
31/3/2026 | 01/4/2026 | Đọc theo 06/VBHN-BKHCN | Còn hiệu lực, sửa bởi TT 20/2026/TT-BKHCN | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 06/VBHN-BKHCN Văn bản hợp nhất Thông tư 10/2026/TT-BKHCN |
24/6/2026 | Theo các thông tư được hợp nhất | Bản Công báo ký số | Bản hợp nhất mới nhất | congbao.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 20/2026/TT-BKHCN Thông tư sửa đổi một số thông tư để cắt giảm thủ tục hành chính |
20/5/2026 | 20/5/2026; Chương IV (sửa Thông tư 10/2026/TT-BKHCN) từ 01/7/2026 | Gốc (PDF) | Còn hiệu lực | datafiles.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 17/2023/NĐ-CP Nghị định hướng dẫn Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan |
26/4/2023 | 26/4/2023 | Gốc | Còn hiệu lực, sửa bởi NĐ 134/2026 | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 134/2026/NĐ-CP Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 17/2023/NĐ-CP |
06/4/2026 | 09/4/2026 | Gốc | Còn hiệu lực | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 298/2026/NĐ-CP Nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch |
27/7/2026 | 28/7/2026 | Gốc | Còn hiệu lực | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 263/2016/TT-BTC Thông tư quy định phí, lệ phí sở hữu công nghiệp |
14/11/2016 | 01/01/2017 | Gốc (Công báo), sửa bởi TT 31/2020/TT-BTC | Còn hiệu lực một phần | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 64/2025/TT-BTC Thông tư quy định mức thu, miễn một số khoản phí, lệ phí |
30/6/2025 | 01/7/2025 | Gốc (bản scan, đọc trang có Mục 14) | Còn hiệu lực đến hết 31/12/2026 | congbao.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 29/2026/TT-BTC Thông tư quy định mức thu, miễn một số khoản phí, lệ phí khi thực hiện dịch vụ công trên ứng dụng VNeID |
27/3/2026 | 01/4/2026 đến hết 31/12/2026 | Gốc (bản scan, đọc trang 3) | Còn hiệu lực đến hết 31/12/2026 | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
Bảng cho thấy cả luật, nghị định và thông tư hướng dẫn sở hữu công nghiệp đều đổi trong năm 2026, nên hồ sơ cũ soạn theo Thông tư 23/2023/TT-BKHCN cần rà lại theo Thông tư 10/2026/TT-BKHCN. Nội dung chính của luật và các nghị định hướng dẫn có ở bài Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành.
Những trường hợp dễ chọn sai loại đăng ký sở hữu trí tuệ
Hai trường hợp dễ chọn sai nhất là logo (nhãn hiệu hay quyền tác giả) và tài sản không đăng ký được như bí mật kinh doanh, tên thương mại.
Ngoài thủ tục, lỗi hay gặp là chọn sai loại đăng ký cho cùng một tài sản.
Logo nên đăng ký nhãn hiệu hay quyền tác giả?
Logo dùng để gắn lên hàng hóa, dịch vụ nên đăng ký nhãn hiệu; đăng ký quyền tác giả cho logo chỉ bảo vệ hình vẽ như một tác phẩm mỹ thuật.
Hai loại bảo hộ khác nhau ở căn cứ và phạm vi. Quyền tác giả với hình vẽ tự phát sinh khi vẽ xong, Giấy chứng nhận chỉ giúp chứng minh khi tranh chấp (khoản 3 Điều 49). Quyền với nhãn hiệu chỉ có khi được cấp văn bằng, gắn với danh mục hàng hóa, dịch vụ cụ thể (khoản 3 Điều 6). Một logo có thể được bảo hộ theo cả hai cách: Giấy chứng nhận quyền tác giả cho bản vẽ và văn bằng nhãn hiệu cho dấu hiệu gắn trên hàng hóa, dịch vụ. Khái niệm nhãn hiệu có ở bài nhãn hiệu là gì; quyền của tác giả có ở bài quyền tác giả.
Bí mật kinh doanh và tên thương mại tự bảo vệ thế nào khi không đăng ký?
Bí mật kinh doanh được bảo vệ khi chủ sở hữu giữ bí mật; tên thương mại được bảo vệ khi được sử dụng hợp pháp. Không có thủ tục đăng ký cho hai đối tượng này.
Điểm b, c khoản 3 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ gắn quyền với việc sử dụng và việc bảo mật. Vì vậy, bằng chứng nằm ở hồ sơ của chủ sở hữu: thỏa thuận bảo mật với nhân viên, đối tác; quy định phân quyền truy cập tài liệu; giấy tờ cho thấy tên thương mại đã dùng trong kinh doanh từ khi nào. Với giải pháp kỹ thuật, chủ sở hữu chọn một trong hai: giữ làm bí mật kinh doanh, được bảo hộ đến khi bí mật bị lộ, hoặc đăng ký sáng chế để có độc quyền đến hết 20 năm từ ngày nộp đơn, đổi lại giải pháp được công bố trên Công báo sở hữu công nghiệp.




