Nội dung đối chiếu với bản Công báo của Luật Đầu tư 143/2025/QH15, Nghị định 96/2026/NĐ-CP và các văn bản liên quan, kiểm tra hiệu lực đến ngày 21/11/2026.
Điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài là điều kiện riêng mà nhà đầu tư nước ngoài phải đáp ứng khi đầu tư vào ngành thuộc Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường, theo khoản 10 Điều 3 và Điều 8 Luật Đầu tư 143/2025/QH15. Ngoài danh mục này, nhà đầu tư nước ngoài được đối xử như nhà đầu tư trong nước.
Danh mục hiện hành được ban hành tại Phụ lục I Nghị định 96/2026/NĐ-CP. Mục A có 23 dòng ngành, nghề chưa được tiếp cận, nhà đầu tư nước ngoài không được đầu tư. Mục B có 62 dòng ngành, nghề tiếp cận có điều kiện. Danh mục này khác danh mục ngành cấm tại Điều 6 và danh mục ngành kinh doanh có điều kiện tại Phụ lục IV Luật Đầu tư, vốn áp dụng cho mọi nhà đầu tư.
Khoản 3 Điều 8 Luật Đầu tư chia điều kiện thành 5 nhóm: tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ, hình thức đầu tư, phạm vi hoạt động, năng lực nhà đầu tư và đối tác, cùng điều kiện khác. Cách áp dụng khi ngành chưa có cam kết quốc tế, khi có văn bản mới, khi nhà đầu tư thuộc nhiều điều ước hoặc kinh doanh nhiều ngành được quy định tại Điều 17 Nghị định 96.
Cơ quan nhà nước xét điều kiện này khi thành lập tổ chức kinh tế, cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC), chấp thuận chủ trương đầu tư và đăng ký góp vốn, mua cổ phần. Không đáp ứng thì không được cấp IRC và có thể bị phạt theo Nghị định 122/2021/NĐ-CP. Các mục dưới bắt đầu từ khái niệm và người phải áp dụng.
Điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài là gì?
Điều kiện tiếp cận thị trường là điều kiện riêng nhà đầu tư nước ngoài phải đáp ứng khi đầu tư vào ngành thuộc Danh mục hạn chế tại khoản 2 Điều 8 Luật Đầu tư.
Định nghĩa được nêu tại khoản 10 Điều 3 Luật Đầu tư 143/2025/QH15. Khoản 1 Điều 8 đặt nguyên tắc: nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước, trừ các ngành trong Danh mục hạn chế. Vì vậy, câu hỏi đầu tiên luôn là ngành dự kiến kinh doanh có nằm trong danh mục hay không. Không nằm trong danh mục thì không có điều kiện tiếp cận thị trường riêng.
Khoản 1 Điều 17 Nghị định 96/2026/NĐ-CP nhắc lại nguyên tắc này: trừ ngành thuộc Phụ lục I, nhà đầu tư nước ngoài được tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước. Nguồn của điều kiện, theo khoản 2 Điều 8 Luật Đầu tư và khoản 1 Điều 15 Nghị định 96, gồm luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghị định của Chính phủ và điều ước quốc tế về đầu tư. Thông tư của bộ không được tính vào danh sách nguồn này.
Ai phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường?
Có 2 nhóm áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường theo khoản 1 Điều 16 Nghị định 96: nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế thuộc khoản 1 Điều 20 Luật Đầu tư.
Nhóm thứ nhất là cá nhân có quốc tịch nước ngoài và tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài. Khái niệm này đã được giải thích ở bài nhà đầu tư nước ngoài là gì, nên bài này không nhắc lại.
Nhóm thứ hai là tổ chức kinh tế tại Việt Nam có nhà đầu tư nước ngoài nắm trên 50% vốn điều lệ, hoặc thuộc các chuỗi sở hữu tại điểm b, c khoản 1 Điều 20. Nhóm này chỉ bị áp Danh mục hạn chế khi thành lập tổ chức kinh tế khác, góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp của tổ chức kinh tế khác, hoặc đầu tư theo hợp đồng BCC. Cách tính mốc trên 50% và chuỗi sở hữu có ở bài tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.
Một ngoại lệ cho công dân Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài được đặt ra tại khoản 2 Điều 16 Nghị định 96. Người này được chọn áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường và thủ tục như nhà đầu tư trong nước hoặc như nhà đầu tư nước ngoài. Chọn như nhà đầu tư trong nước thì không được thực hiện quyền, nghĩa vụ quy định cho nhà đầu tư nước ngoài.
Điều kiện tiếp cận thị trường khác ngành nghề cấm và ngành nghề kinh doanh có điều kiện thế nào?
Điều 6 (ngành cấm) và Điều 7 (ngành kinh doanh có điều kiện) áp dụng cho mọi nhà đầu tư, còn Điều 8 về tiếp cận thị trường chỉ áp dụng cho nhà đầu tư nước ngoài.
Bảng sau so sánh ba chế định theo đối tượng, căn cứ, danh mục và hệ quả, dựa trên Điều 6, Điều 7, Điều 8 Luật Đầu tư và Điều 15 đến Điều 17 Nghị định 96.
| Tiêu chí | Ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh | Ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện | Điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài |
|---|---|---|---|
| Đối tượng | Mọi nhà đầu tư | Mọi tổ chức, cá nhân kinh doanh ngành đó | Nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức thuộc khoản 1 Điều 20 trong các trường hợp tại Điều 16 Nghị định 96 |
| Căn cứ | Điều 6 Luật Đầu tư, 11 điểm từ a đến l | Điều 7 và Phụ lục IV Luật Đầu tư, có hiệu lực từ 01/7/2026 | Khoản 10 Điều 3, Điều 8 Luật Đầu tư; Phụ lục I Nghị định 96 |
| Lý do đặt ra | Cấm tuyệt đối | Quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng (khoản 1 Điều 7) | Yếu tố nước ngoài của nhà đầu tư, theo luật và điều ước |
| Nội dung điều kiện | Không có, vì không được kinh doanh | Giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ, văn bản chấp thuận hoặc yêu cầu khác (khoản 5 Điều 7) | Tỷ lệ sở hữu, hình thức đầu tư, phạm vi hoạt động, năng lực và đối tác, điều kiện khác (khoản 3 Điều 8) |
| Nơi đăng tải | Luật Đầu tư | Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp (khoản 7 Điều 7) | Cổng thông tin quốc gia về đầu tư (Điều 18 Nghị định 96) |
Một dự án có thể chịu cả hai lớp điều kiện. Ví dụ dịch vụ giáo dục nằm ở số 10 Mục B Phụ lục I, nên nhà đầu tư nước ngoài vừa phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường, vừa phải đáp ứng điều kiện kinh doanh của ngành giáo dục như nhà đầu tư trong nước. Lớp thứ hai được tra theo bài danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện, bài này không liệt kê lại danh mục đó.
Luật 24/2026/QH16 bổ sung điểm m khoản 1 Điều 6 về kinh doanh khí N2O từ 01/01/2027 và thay Phụ lục IV từ 01/3/2027. Luật này chưa có hiệu lực tại ngày 21/11/2026; Điều 8 Luật Đầu tư và Phụ lục I Nghị định 96 cũng không được sửa đổi bởi Luật 24/2026/QH16.
Ngày 20/11/2026, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư (văn bản khác Luật 24/2026/QH16), có hiệu lực từ 31/3/2027; một số điều khoản có lộ trình riêng đến đầu năm 2028. Luật này chưa có hiệu lực tại ngày 21/11/2026 nên các quy định đang nêu trong bài, gồm Điều 8 Luật Đầu tư và Phụ lục I Nghị định 96, vẫn được áp dụng. Nội dung sửa về điều kiện tiếp cận thị trường chỉ được ghi chú, không làm căn cứ.
Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường nằm ở văn bản nào?
Danh mục hạn chế tiếp cận thị trường nằm ở Phụ lục I Nghị định 96/2026/NĐ-CP, gồm Mục A 23 dòng ngành chưa được tiếp cận và Mục B 62 dòng ngành có điều kiện.
Khoản 2 Điều 8 Luật Đầu tư giao Chính phủ công bố danh mục, gồm hai loại: ngành chưa được tiếp cận thị trường (điểm a) và ngành tiếp cận thị trường có điều kiện (điểm b). Danh mục đó được công bố tại Phụ lục I theo khoản 1 Điều 15 Nghị định 96. Danh mục không nằm trong phụ lục của Luật Đầu tư; các Phụ lục I, II, III, IV của Luật Đầu tư là danh mục chất ma túy, hóa chất, mẫu vật và ngành kinh doanh có điều kiện.
Phụ lục I chỉ liệt kê tên ngành, không ghi tỷ lệ hay điều kiện cụ thể. Điều kiện của từng ngành Mục B nằm trong luật, nghị định, điều ước tương ứng và được Bộ Tài chính tập hợp, đăng tải theo Điều 18 Nghị định 96. Số dòng dưới đây đếm theo số thứ tự trên bản Công báo số 215 ngày 15/4/2026, trang 131 đến 136. Một dòng có thể gồm nhiều dịch vụ, như số 5 Mục A gộp 5 loại dịch vụ hành chính tư pháp.
Đến ngày 15/11/2026, chưa có văn bản nào sửa Phụ lục I Nghị định 96. Bài Nghị định 96/2026/NĐ-CP trình bày bố cục và hiệu lực của cả nghị định. Danh mục cũ tại Phụ lục I Nghị định 31/2021/NĐ-CP không còn dùng, vì điểm a khoản 3 Điều 111 Nghị định 96 ghi Nghị định 31 hết hiệu lực từ ngày Luật Đầu tư 143 có hiệu lực, tức 01/3/2026. Tình trạng văn bản cũ được giải thích ở bài Nghị định 31/2021 hướng dẫn Luật Đầu tư.
23 ngành chưa được tiếp cận thị trường gồm những nhóm nào?
Mục A Phụ lục I Nghị định 96 có 23 dòng, xếp được vào 5 nhóm: dịch vụ công, an ninh thông tin, tư pháp, thương mại hàng hóa, hàng hải và tài nguyên.
Khoản 2 Điều 17 Nghị định 96 quy định nhà đầu tư nước ngoài không được đầu tư trong các ngành thuộc Mục A. Cách chia nhóm dưới đây là để dễ tra, Phụ lục I không chia nhóm. Số thứ tự gốc được giữ trong bảng để bạn mở lại bản Công báo.
| Nhóm | Ví dụ dòng trong Mục A (số thứ tự gốc) |
|---|---|
| Độc quyền nhà nước, dịch vụ công | 1 hàng hóa, dịch vụ độc quyền nhà nước trong thương mại; 12 dịch vụ bưu chính công ích; 8 thu gom rác thải trực tiếp từ hộ gia đình; 16 thu, mua, xử lý tài sản công tại đơn vị lực lượng vũ trang |
| Thông tin, an ninh | 2 hoạt động báo chí và thu thập tin tức dưới mọi hình thức; 4 dịch vụ điều tra và an ninh; 9 thăm dò dư luận; 10 dịch vụ nổ mìn |
| Tư pháp, sở hữu trí tuệ | 5 giám định tư pháp, thừa phát lại, đấu giá tài sản, công chứng, quản tài viên; 17 đại diện sở hữu công nghiệp và giám định sở hữu trí tuệ |
| Thương mại hàng hóa, lao động, du lịch | 13 chuyển khẩu; 14 tạm nhập tái xuất; 15 quyền xuất khẩu, nhập khẩu, phân phối với hàng hóa thuộc danh mục bị loại trừ; 6 đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài; 23 lữ hành, trừ lữ hành quốc tế phục vụ khách du lịch quốc tế đến Việt Nam |
| Hàng hải, giao thông, tài nguyên, nông nghiệp | 3 đánh bắt, khai thác hải sản; 11 nhập khẩu, phá dỡ tàu biển đã qua sử dụng; 18, 19 báo hiệu, khảo sát, điều tiết an toàn hàng hải; 20 kiểm định, cấp chứng nhận phương tiện giao thông; 21 khai thác rừng tự nhiên; 22 nguồn gen, giống vật nuôi mới chưa được chấp thuận; 7 hạ tầng nghĩa trang để chuyển nhượng quyền sử dụng đất |
Cả 23 dòng của Mục A đều được ghi trong bảng trên. Dòng 23 chặn một phần của ngành: lữ hành nói chung chưa được tiếp cận, riêng lữ hành quốc tế đón khách quốc tế vào Việt Nam không thuộc Mục A.
62 ngành tiếp cận thị trường có điều kiện gồm những nhóm nào?
Mục B Phụ lục I Nghị định 96 có 62 dòng, xếp được vào 6 nhóm: truyền thông, tài chính và chuyên môn, tài nguyên, vận tải, sản xuất, dịch vụ khác.
Khoản 3 Điều 17 Nghị định 96 cho phép nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào ngành Mục B khi đáp ứng điều kiện được đăng tải theo Điều 18. Bảng dưới chỉ nêu ví dụ; 62 dòng chưa được liệt kê đủ.
| Nhóm | Ví dụ dòng trong Mục B (số thứ tự gốc) |
|---|---|
| Văn hóa, truyền thông | 1 sản phẩm văn hóa; 3 phát thanh và truyền hình; 6 quảng cáo; 7 in và phát hành xuất bản phẩm; 39 hoạt động của nhà xuất bản |
| Tài chính, dịch vụ chuyên môn | 4 bảo hiểm, ngân hàng, kinh doanh chứng khoán; 21 dịch vụ pháp lý; 33 kiểm toán, kế toán và thuế; 42 trọng tài thương mại; 10 dịch vụ giáo dục; 26 dịch vụ sức khỏe và xã hội |
| Năng lượng, tài nguyên, nông nghiệp | 11 thăm dò, khai thác, chế biến tài nguyên, khoáng sản, dầu khí; 12 thủy điện, điện gió ngoài khơi, năng lượng hạt nhân; 14 nuôi trồng thủy sản; 15 lâm nghiệp |
| Vận tải, logistics, hạ tầng | 13 vận tải các phương thức; 18 cảng sông, cảng biển, sân bay; 43 logistics; 44 vận tải biển ven bờ; 51 đại lý tàu biển, lai dắt tàu biển; 59 hoa tiêu hàng hải |
| Sản xuất | 28 sản xuất giấy; 29 phương tiện vận tải trên 29 chỗ; 36 máy bay; 46 vật liệu xây dựng; 48 lắp ráp xe gắn máy; 61, 62 vũ khí, vật liệu nổ, thiết bị quân sự |
| Bất động sản, thương mại, dịch vụ khác | 19 kinh doanh bất động sản; 23 mua bán hàng hóa của nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài; 16 đặt cược, casino; 25 dịch vụ du lịch; 56 nền tảng thương mại điện tử; 60 ngành đầu tư theo cơ chế thí điểm |
Một số ngành bị tách làm hai, mỗi phần ở một mục. Bưu chính công ích ở số 12 Mục A, còn bưu chính, viễn thông nói chung ở số 5 Mục B. Thu gom rác từ hộ gia đình ở số 8 Mục A, còn thu gom chất thải, quan trắc môi trường ở số 41 Mục B. Khi tra, bạn đối chiếu đúng phạm vi hoạt động thay vì tên ngành chung.
Điều kiện tiếp cận thị trường gồm những loại hạn chế nào?
Khoản 3 Điều 8 Luật Đầu tư có 5 loại hạn chế: trần tỷ lệ sở hữu, hình thức đầu tư, phạm vi hoạt động, năng lực hoặc đối tác, và điều kiện khác.
Khoản 2 Điều 15 Nghị định 96 quy định điều kiện tiếp cận thị trường được áp dụng theo đúng các hình thức này. Mỗi loại giới hạn một phần khác nhau của phương án đầu tư, theo thứ tự các điểm của khoản 3.
- Trần tỷ lệ sở hữu (điểm a): giới hạn phần vốn điều lệ nhà đầu tư nước ngoài được nắm trong tổ chức kinh tế. Ví dụ đã kiểm: Mục 2 phần A Phụ lục I.8 Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP ghi doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài kinh doanh dịch vụ đại lý tàu biển, dịch vụ lai dắt tàu biển (số 51 Mục B) có tỷ lệ phần vốn góp không vượt quá 49% vốn điều lệ.
- Hình thức đầu tư (điểm b): chỉ cho phép một số trong 4 hình thức tại Điều 18 Luật Đầu tư, gồm thành lập tổ chức kinh tế, góp vốn hoặc mua cổ phần, thực hiện dự án, hợp đồng BCC.
- Phạm vi hoạt động (điểm c): giới hạn hoạt động được làm trong cùng một ngành, như dòng 23 Mục A chỉ để ngỏ lữ hành quốc tế đón khách vào Việt Nam.
- Năng lực và đối tác (điểm d): yêu cầu về năng lực của nhà đầu tư hoặc về đối tác tham gia thực hiện hoạt động đầu tư.
- Điều kiện khác (điểm đ): điều kiện theo luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghị định và điều ước quốc tế.
Nghị quyết 66.18 có hiệu lực từ 01/7/2026 đến hết 28/02/2027, trừ các trường hợp tại khoản 2, khoản 4 Điều 7. Sau mốc này, mức 49% của đại lý tàu biển và lai dắt tàu biển cần được tra lại theo văn bản còn hiệu lực.
Ngoài 5 loại trên, khoản 3 Điều 15 Nghị định 96 liệt kê 6 nhóm điều kiện mà nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phải đáp ứng nếu có: sử dụng đất đai, lao động, tài nguyên, khoáng sản; sản xuất, cung ứng hàng hóa, dịch vụ công hoặc độc quyền nhà nước; sở hữu, kinh doanh nhà ở, bất động sản; hình thức hỗ trợ, trợ cấp của Nhà nước; tham gia cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước; điều kiện khác trong luật, nghị định, điều ước. Các điều kiện này được áp dụng cả khi ngành không nằm trong Phụ lục I.
Với góp vốn, khoản 2 Điều 21 Luật Đầu tư còn thêm 2 điều kiện ngoài điều kiện tiếp cận thị trường: bảo đảm quốc phòng, an ninh, và điều kiện về đất tại đảo, xã, phường, đặc khu khu vực biên giới, xã, phường ven biển.
Nguyên tắc áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường là gì?
Điều 17 Nghị định 96 có 10 khoản: ngoài danh mục thì như nhà đầu tư trong nước, Mục A không được đầu tư, Mục B có điều kiện, điều ước thuận lợi hơn được ưu tiên.
Khoản 1 đến khoản 3 Điều 17 xử lý trường hợp cơ bản: ngoài Phụ lục I thì như nhà đầu tư trong nước, Mục A thì không được đầu tư, Mục B thì đáp ứng điều kiện đăng tải. Khoản 7 cho nhà đầu tư thuộc quốc gia, vùng lãnh thổ không phải thành viên WTO được áp dụng điều kiện như nhà đầu tư thuộc thành viên WTO, trừ khi pháp luật Việt Nam hoặc điều ước giữa hai bên quy định khác. Khoản 8 cho nhà đầu tư được áp dụng điều ước quốc tế về đầu tư có điều kiện thuận lợi hơn pháp luật Việt Nam.
Điều ước quốc tế về đầu tư được định nghĩa tại khoản 4 Điều 2 Nghị định 96 là điều ước có hiệu lực với Việt Nam, quy định quyền và nghĩa vụ của Nhà nước hoặc Chính phủ với hoạt động đầu tư của nhà đầu tư thuộc quốc gia, vùng lãnh thổ thành viên. Các khoản còn lại xử lý ba tình huống: ngành Việt Nam chưa cam kết, văn bản mới ban hành, và nhà đầu tư thuộc nhiều điều ước hoặc kinh doanh nhiều ngành.
Ngành Việt Nam chưa cam kết áp dụng thế nào?
Theo khoản 4 Điều 17 Nghị định 96, ngành chưa cam kết được tiếp cận như nhà đầu tư trong nước khi luật Việt Nam không hạn chế; có hạn chế thì theo luật Việt Nam.
Khoản 12 Điều 2 Nghị định 96 định nghĩa ngành Việt Nam chưa cam kết là ngành mà theo các điều ước quốc tế về đầu tư, Việt Nam không có cam kết, chưa cam kết hoặc bảo lưu quyền ban hành biện pháp không phù hợp với nghĩa vụ tiếp cận thị trường, đối xử quốc gia hoặc không phân biệt đối xử. “Pháp luật Việt Nam” ở khoản 4 được hiểu là luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và nghị định của Chính phủ.
Với ngành chưa cam kết, việc cần tra là luật trong nước: có văn bản nào trong nhóm trên đặt hạn chế cho nhà đầu tư nước ngoài ở ngành đó hay không.
Văn bản mới ban hành có áp dụng cho dự án cũ không?
Không với ngành đã được chấp thuận, nhưng có với khoản đầu tư mới, nhận chuyển nhượng, góp vốn hay bổ sung ngành, theo khoản 5 Điều 17 Nghị định 96.
Điểm a khoản 5 cho nhà đầu tư đã được áp dụng điều kiện theo khoản 4 trước ngày văn bản mới có hiệu lực tiếp tục đầu tư theo điều kiện cũ. Điều kiện tiếp cận thị trường với các ngành đã được chấp thuận trước đó không bị cơ quan nhà nước xem xét lại. Khi nhà đầu tư thành lập tổ chức kinh tế mới, thực hiện dự án mới, nhận chuyển nhượng dự án, góp vốn, mua cổ phần, đầu tư theo hợp đồng hoặc điều chỉnh, bổ sung mục tiêu, ngành, nghề, họ phải đáp ứng điều kiện của văn bản mới. Điểm b khoản 5 áp điều kiện mới cho nhà đầu tư thực hiện hoạt động đầu tư sau ngày văn bản mới có hiệu lực.
Quy tắc này chỉ viết cho ngành chưa cam kết tại khoản 4.
Có nhiều điều ước hoặc nhiều ngành thì tính tỷ lệ sở hữu ra sao?
Theo khoản 9, 10 Điều 17 Nghị định 96, nhà đầu tư thuộc nhiều điều ước chọn một điều ước cho mọi ngành; tổ chức nhiều ngành theo trần sở hữu thấp nhất.
Khoản 9 cho nhà đầu tư thuộc các điều ước có điều kiện khác nhau chọn một điều ước để áp dụng cho tất cả ngành nghề. Đã chọn thì thực hiện quyền và nghĩa vụ theo toàn bộ điều ước đó, gồm cả điều ước ký mới hoặc sửa đổi sau này mà nhà đầu tư thuộc đối tượng áp dụng. Theo khoản 6, nhà đầu tư kinh doanh nhiều ngành trong Phụ lục I được yêu cầu đáp ứng toàn bộ điều kiện của các ngành đó.
Khoản 10 có 4 quy tắc về tỷ lệ sở hữu theo điều ước, tóm tắt trong bảng sau.
| Tình huống | Quy tắc | Căn cứ |
|---|---|---|
| Nhiều nhà đầu tư nước ngoài thuộc một hoặc nhiều điều ước cùng góp vốn | Tổng tỷ lệ của tất cả nhà đầu tư nước ngoài không vượt tỷ lệ cao nhất của một điều ước có quy định cho ngành đó | Điểm a |
| Nhiều nhà đầu tư cùng một quốc gia, vùng lãnh thổ | Tổng tỷ lệ của họ không vượt tỷ lệ tại điều ước áp dụng cho họ | Điểm b |
| Công ty đại chúng, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, quỹ đầu tư chứng khoán, công ty đầu tư chứng khoán | Pháp luật chứng khoán có quy định khác thì theo pháp luật chứng khoán | Điểm c |
| Tổ chức kinh tế có nhiều ngành với tỷ lệ khác nhau | Tỷ lệ sở hữu nước ngoài không vượt trần của ngành thấp nhất | Điểm d |
Điểm d ảnh hưởng đến cách chọn ngành khi thành lập công ty: thêm một ngành có trần sở hữu thấp vào đăng ký kinh doanh có thể kéo trần sở hữu của cả công ty xuống mức đó.
Điều kiện tiếp cận thị trường được xét ở thủ tục nào?
Điều kiện được xét ở 5 thủ tục: thành lập tổ chức kinh tế, cấp IRC, chấp thuận chủ trương đầu tư, đăng ký góp vốn hoặc mua cổ phần, bổ sung ngành nghề.
Bảng sau ghi từng thủ tục, điều khoản đặt yêu cầu và cách cơ quan nhà nước xét điều kiện.
| Thủ tục | Yêu cầu về điều kiện tiếp cận thị trường | Căn cứ |
|---|---|---|
| Thành lập tổ chức kinh tế | Phải đáp ứng điều kiện khi làm thủ tục thành lập. Nếu thành lập trước khi có IRC, Giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp có nội dung cam kết đáp ứng điều kiện; trong 12 tháng phải hoàn thành thủ tục cấp IRC | Khoản 2 Điều 19 Luật Đầu tư; khoản 3, 4 Điều 72 Nghị định 96 |
| Cấp IRC cho dự án không thuộc diện chấp thuận chủ trương | Cơ quan đăng ký đầu tư cấp IRC trong 10 ngày làm việc khi dự án đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường, cùng các điều kiện khác | Điểm đ khoản 3 Điều 39 Nghị định 96 |
| Chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư | Nội dung thẩm định có đánh giá việc đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường (nếu có) | Điểm c khoản 8 Điều 32 Nghị định 96 |
| Góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp | Phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường; phải đăng ký trước khi thay đổi thành viên, cổ đông nếu làm tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài ở tổ chức kinh doanh ngành tiếp cận có điều kiện. Cơ quan đăng ký đầu tư xem xét và thông báo trong 10 ngày làm việc | Điểm a khoản 2, điểm a khoản 3 Điều 21 Luật Đầu tư; điểm a khoản 4 Điều 75, khoản 4 Điều 76 Nghị định 96 |
| Bổ sung ngành nghề sau khi có IRC | Ngành bổ sung phải phù hợp điều kiện tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài (nếu có) | Khoản 1 Điều 73 Nghị định 96 |
Khoản 7 Điều 24 Luật Đầu tư thêm một lớp nữa: dự án của nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực viễn thông có hạ tầng mạng, trồng rừng, xuất bản, báo chí thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư. Hồ sơ và thẩm quyền của thủ tục này được trình bày ở bài chấp thuận chủ trương đầu tư.
Thứ tự các bước khi thành lập công ty có vốn nước ngoài có ở bài thủ tục thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài. Nội dung IRC và cách tra IRC được hướng dẫn ở bài Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
Riêng giao dịch trên thị trường chứng khoán, khoản 3 Điều 73 Nghị định 96 yêu cầu nhà đầu tư nước ngoài tuân thủ pháp luật chứng khoán về thủ tục và tỷ lệ sở hữu, trừ khi điều ước quốc tế về đầu tư có quy định khác về tỷ lệ sở hữu.
Tra cứu điều kiện tiếp cận thị trường của một ngành thế nào?
Để tra điều kiện của một ngành, bạn làm 5 bước: xác định hoạt động, dò Phụ lục I Nghị định 96, tra Cổng thông tin quốc gia về đầu tư, đối chiếu văn bản chuyên ngành, chọn điều ước.
Các bước dưới đây đi theo thứ tự từ phạm vi rộng đến điều kiện cụ thể.
- Xác định hoạt động dự kiến kinh doanh ở mức chi tiết, không dừng ở tên ngành chung. Ví dụ “du lịch” có thể rơi vào dòng 23 Mục A (lữ hành) hoặc dòng 25 Mục B (dịch vụ du lịch).
- Dò hoạt động đó trong Phụ lục I Nghị định 96. Thuộc Mục A thì dừng, vì khoản 2 Điều 17 không cho đầu tư. Hoạt động không thuộc Mục A, Mục B thì nhà đầu tư nước ngoài được tiếp cận như nhà đầu tư trong nước, chỉ còn các điều kiện tại khoản 3 Điều 15 nếu có.
- Với ngành Mục B, tra nội dung Bộ Tài chính đăng tải trên Cổng thông tin quốc gia về đầu tư. Khoản 2 Điều 18 Nghị định 96 quy định nội dung đăng tải gồm tên ngành, căn cứ áp dụng và điều kiện theo khoản 3 Điều 8 Luật Đầu tư. Cách dùng cổng này có ở bài Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư.
- Đối chiếu luật, nghị quyết, nghị định chuyên ngành còn hiệu lực. Khoản 3 Điều 18 Nghị định 96 quy định điều kiện trong văn bản chưa được cập nhật lên danh mục và nội dung đăng tải vẫn được áp dụng theo văn bản đó. Nghị quyết 66.18 với mức 49% của đại lý tàu biển là ví dụ.
- Xác định quốc tịch hoặc nơi thành lập của từng nhà đầu tư, các điều ước áp dụng cho họ, rồi áp quy tắc tại khoản 7 đến khoản 10 Điều 17. Công ty có nhiều ngành thì lấy trần sở hữu thấp nhất theo điểm d khoản 10.
Theo khoản 1 Điều 18 Nghị định 96, việc rà soát, tập hợp và đăng tải điều kiện được giao cho Bộ Tài chính chủ trì. Đầu mối quản lý đầu tư nước ngoài thuộc bộ này là Cục Đầu tư nước ngoài.
Không đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường thì bị xử lý thế nào?
Không đáp ứng điều kiện có 3 hệ quả chính: không được cấp IRC, góp vốn không qua bước đăng ký, và bị phạt theo Nghị định 122/2021/NĐ-CP đã sửa đổi.
Ở khâu thủ tục, việc đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường được điểm đ khoản 3 Điều 39 Nghị định 96 đặt làm điều kiện để cấp IRC. Với góp vốn, mua cổ phần, khoản 4 Điều 76 Nghị định 96 giao cơ quan đăng ký đầu tư xem xét việc đáp ứng điều kiện tại khoản 2 Điều 21 Luật Đầu tư và khoản 4 Điều 75 Nghị định 96, rồi gửi văn bản thông báo cho nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế. Tổ chức kinh tế thành lập trước khi có IRC đã cam kết đáp ứng điều kiện trong Giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp (khoản 3 Điều 72) và chỉ được thực hiện dự án sau khi hoàn thành thủ tục cấp IRC (khoản 4 Điều 72).
Bảng sau ghi các mức phạt liên quan trong Nghị định 122/2021/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 288/2026/NĐ-CP. Khoản 2 Điều 4 Nghị định 122 quy định đây là mức phạt với tổ chức; cá nhân bị phạt bằng 1/2.
| Hành vi | Mức phạt với tổ chức | Căn cứ |
|---|---|---|
| Góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp của tổ chức kinh tế không đáp ứng các điều kiện theo quy định | 80.000.000 đến 100.000.000 đồng | Khoản 1 Điều 16 Nghị định 122 |
| Không tạm ngừng hoặc chấm dứt kinh doanh ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài theo yêu cầu | 40.000.000 đến 50.000.000 đồng | Điểm a khoản 2 Điều 48 Nghị định 122, sửa bởi Điều 4 Nghị định 288 |
| Đầu tư kinh doanh ngành, nghề cấm | 200.000.000 đến 300.000.000 đồng, buộc chấm dứt và nộp lại số lợi bất hợp pháp | Khoản 3, khoản 4 Điều 16 Nghị định 122 |
Mức cao nhất trong bảng là của ngành cấm. Nghị định 122 không có dòng phạt riêng cho việc đầu tư vào ngành thuộc Mục A. Các điểm sửa đổi khác của Nghị định 288 được tổng hợp ở bài Nghị định 122/2021/NĐ-CP.
Khoản 2 Điều 36 Luật Đầu tư không có căn cứ chấm dứt dự án riêng cho việc không đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường. Điểm g khoản 2 Điều 36 cho phép cơ quan đăng ký đầu tư chấm dứt dự án khi nhà đầu tư thực hiện hoạt động đầu tư trên cơ sở giao dịch dân sự giả tạo, và khoản 6 cho phép thu hồi IRC khi dự án bị chấm dứt theo khoản 2.
Căn cứ pháp lý
Bảng dưới ghi số hiệu, tên, ngày ban hành, ngày hiệu lực, bản đã dùng, tình trạng hiệu lực tra ngày 21/11/2026 và link nguồn chính thức của từng văn bản được dẫn trong bài.
| Số hiệu / tên văn bản | Ngày ban hành | Ngày hiệu lực | Bản đã dùng | Tình trạng hiệu lực tại 15/11/2026 | Nguồn chính thức | Ngày tra |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 143/2025/QH15 Luật Đầu tư |
11/12/2025 | 01/3/2026; Điều 7 và Phụ lục IV từ 01/7/2026 | Gốc (Công báo, PDF datafiles) | Còn hiệu lực; Luật 24/2026/QH16 chỉ sửa Điều 6 và Phụ lục IV, chưa có hiệu lực | Công báo, PDF datafiles | 15/11/2026 |
| 24/2026/QH16 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư |
24/8/2026 | 01/3/2027; khoản 1 Điều 1 và khoản 1 Điều 3 từ 01/01/2027 | Gốc (Công báo, bản scan đã OCR) | Đã ban hành, chưa có hiệu lực; chỉ ghi chú, không làm căn cứ | Công báo | 15/11/2026 |
| 96/2026/NĐ-CP Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư |
31/3/2026 | 31/3/2026; Điều 11, 12 từ 01/7/2026 | Gốc (Công báo số 215) | Còn hiệu lực; chưa có văn bản sửa đổi Phụ lục I khi tra 15/11/2026 | Công báo, vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 66.18/2026/NQ-CP Nghị quyết phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh |
18/5/2026 | 01/7/2026 đến hết 28/02/2027, trừ khoản 2, 4 Điều 7 | Gốc (Công báo) | Còn hiệu lực, có thời hạn đến hết 28/02/2027 | Công báo | 15/11/2026 |
| 122/2021/NĐ-CP Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư |
28/12/2021 | 01/01/2022 | Gốc (Công báo số 45+46, đã OCR), đọc cùng 60/2026/VBHN-NĐ-BTC | Còn hiệu lực; đã được sửa đổi một phần bởi 288/2026/NĐ-CP (Điều 16 không bị sửa) | Công báo | 15/11/2026 |
| 288/2026/NĐ-CP Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 122/2021/NĐ-CP |
21/7/2026 | 21/7/2026 | Gốc (văn bản sửa đổi) | Còn hiệu lực từ 21/7/2026 | Công báo, vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 60/2026/VBHN-NĐ-BTC Văn bản hợp nhất Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư |
27/10/2026 | Văn bản hợp nhất, dùng để tra cứu | Hợp nhất | Bản hợp nhất mới nhất tìm được, gồm 122/2021 và 288/2026 | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| 61/2020/QH14 Luật Đầu tư 2020 |
17/6/2020 | 01/01/2021 | Gốc (văn bản cũ) | Hết hiệu lực toàn bộ: từ 01/3/2026; Điều 7, Phụ lục IV từ 01/7/2026 (khoản 4 Điều 51 Luật 143); chỉ nêu để phân biệt, không làm căn cứ | Công báo | 15/11/2026 |
| 31/2021/NĐ-CP Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư |
26/3/2021 | 26/3/2021 | Gốc (văn bản cũ) | Hết hiệu lực toàn bộ từ 01/3/2026 (điểm a khoản 3 Điều 111 Nghị định 96); chỉ nêu để phân biệt, không làm căn cứ | Công báo | 15/11/2026 |
Luật 61/2020/QH14 và Nghị định 31/2021/NĐ-CP được nêu trong bài chỉ để cảnh báo tài liệu cũ. Số điều trong bài đều theo Luật Đầu tư 143/2025/QH15 và Nghị định 96/2026/NĐ-CP.
Bạn cần rà phương án vốn, ngành nghề hoặc hồ sơ chứng minh điều kiện tiếp cận thị trường cho một dự án cụ thể, hãy gửi thông tin qua trang liên hệ.
Khi nào nhà đầu tư nước ngoài không bị áp điều kiện tiếp cận thị trường?
Có 3 trường hợp không bị áp điều kiện riêng: ngành ngoài Phụ lục I, người song tịch chọn chế độ trong nước, và tổ chức kinh tế không thuộc khoản 1 Điều 20 Luật Đầu tư.
Ngược với các trường hợp phải đáp ứng ở trên, ba tình huống này đưa nhà đầu tư về chế độ của nhà đầu tư trong nước. Ngành ngoài Phụ lục I được tiếp cận như nhà đầu tư trong nước theo khoản 1 Điều 17 Nghị định 96, nhưng vẫn chịu các điều kiện tại khoản 3 Điều 15 nếu có. Người song tịch chọn chế độ trong nước theo khoản 2 Điều 16 thì mất các quyền, nghĩa vụ dành cho nhà đầu tư nước ngoài. Tổ chức kinh tế có vốn nước ngoài từ 50% trở xuống và không thuộc chuỗi sở hữu tại điểm b, c khoản 1 Điều 20 thực hiện điều kiện, thủ tục như nhà đầu tư trong nước khi thành lập tổ chức kinh tế khác, góp vốn, mua cổ phần hoặc ký hợp đồng BCC, theo khoản 2 Điều 20 Luật Đầu tư.
Cả ba trường hợp không xóa điều kiện kinh doanh của ngành theo Phụ lục IV Luật Đầu tư, vì lớp điều kiện đó áp dụng cho mọi nhà đầu tư. Các hình thức đầu tư trực tiếp mà những quy tắc này gắn vào được giải thích thêm ở bài FDI là gì.




