Công ước Berne về bảo hộ tác phẩm văn học và nghệ thuật là điều ước đa phương về quyền tác giả, ký ngày 09/9/1886, do Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) quản lý. Công ước buộc các nước thành viên bảo hộ tác phẩm của nhau theo 3 nguyên tắc và một mức bảo hộ tối thiểu chung.
Ba nguyên tắc của Công ước Berne là đối xử quốc gia, bảo hộ tự động và bảo hộ độc lập. Mức tối thiểu gồm quyền nhân thân (Điều 6bis), các quyền tài sản độc quyền như dịch, sao chép, phát sóng, phóng tác, và thời hạn chung là suốt đời tác giả cộng 50 năm.
Việt Nam nộp văn kiện gia nhập ngày 26/7/2004 và Công ước có hiệu lực với Việt Nam từ ngày 26/10/2004, theo Thông báo Berne số 241 của WIPO. Khi gia nhập, Việt Nam bảo lưu Điều 33 về Tòa án Công lý quốc tế và tuyên bố dùng ưu đãi tại Điều II, III của Phụ lục.
Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành (Văn bản hợp nhất 160/2026/VBHN-LQ-VPQH ngày 29/9/2026) đã đưa các chuẩn này vào Điều 6, 13, 14, 19, 20, 25, 26 và 27. Theo WIPO Lex tra ngày 15/11/2026, Công ước có 182 bên ký kết. Phần tiếp theo đi từ khái niệm, nguyên tắc, quyền và thời hạn đến hiệu lực của Công ước tại Việt Nam.
Công ước Berne là gì?
Công ước Berne là điều ước quốc tế về quyền tác giả, thông qua tại Berne (Thụy Sĩ) ngày 09/9/1886, lập ra Liên hiệp Berne để bảo hộ quyền của tác giả đối với tác phẩm văn học, nghệ thuật.
Theo bản tóm tắt chính thức của WIPO, nội dung Công ước Berne chia làm 3 phần: các nguyên tắc cơ bản, các quy định về mức bảo hộ tối thiểu, và các quy định đặc biệt cho nước đang phát triển muốn dùng. Điều 1 nêu các nước áp dụng Công ước hợp thành một Liên hiệp bảo hộ quyền của tác giả.
Công ước được thi hành qua luật trong nước: Điều 36 buộc nước tham gia thực hiện các biện pháp cần thiết theo hiến pháp của mình để áp dụng Công ước, và khi đã bị ràng buộc thì phải thi hành được Công ước bằng luật trong nước. Ở Việt Nam, các chuẩn của Công ước được thể hiện qua Luật Sở hữu trí tuệ, phân tích ở phần nội luật hóa bên dưới.
Tên gọi đầy đủ trong bản tiếng Anh là “Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works”. Một số tài liệu tiếng Việt viết “Công ước Bern”; Quyết định 332/2004/QĐ-CTN dùng “Công ước Berne”.
Công ước Berne được ký năm nào và đã sửa đổi những lần nào?
Công ước Berne được thông qua ngày 09/9/1886, rồi được bổ sung hoặc sửa đổi 7 lần từ 1896 đến 1971 và được điều chỉnh thêm ngày 28/9/1979, theo văn bản xác thực trên WIPO Lex.
Các mốc này được ghi ngay ở đầu văn bản Công ước. Bảng dưới liệt kê địa điểm, ngày và tên gọi của từng lần bổ sung, sửa đổi.
| Mốc | Địa điểm | Ngày | Tên gọi thường dùng |
|---|---|---|---|
| Thông qua | Berne | 09/9/1886 | Văn bản gốc 1886 |
| Bổ sung | Paris | 04/5/1896 | Đạo luật bổ sung Paris 1896 |
| Sửa đổi | Berlin | 13/11/1908 | Đạo luật Berlin 1908 |
| Bổ sung | Berne | 20/3/1914 | Nghị định thư bổ sung Berne 1914 |
| Sửa đổi | Rome | 02/6/1928 | Đạo luật Rome 1928 |
| Sửa đổi | Brussels | 26/6/1948 | Đạo luật Brussels 1948 |
| Sửa đổi | Stockholm | 14/7/1967 | Đạo luật Stockholm 1967 |
| Sửa đổi | Paris | 24/7/1971 | Đạo luật Paris 1971 |
| Điều chỉnh | 28/9/1979 | Bản Paris 1971 sửa năm 1979 |
Việt Nam gia nhập Đạo luật Paris 1971 đã sửa năm 1979. Cụm “Công ước Berne (1971)” trong Hiệp định TRIPS cũng chỉ Đạo luật Paris 1971, và Phụ lục ưu đãi cho nước đang phát triển là một phần của đạo luật này (Điều 21).
Cơ quan nào quản lý Công ước Berne?
WIPO quản lý Công ước Berne: Văn phòng quốc tế (International Bureau) của WIPO làm các công việc hành chính của Liên hiệp Berne và Tổng Giám đốc WIPO là người điều hành cao nhất của Liên hiệp (Điều 24).
Điều 24 khoản 1 giao Văn phòng quốc tế làm ban thư ký cho các cơ quan của Liên hiệp, thu thập và công bố thông tin về bảo hộ quyền tác giả. Mỗi nước thành viên phải gửi cho Văn phòng quốc tế các luật và văn bản chính thức mới về quyền tác giả.
Theo bản tóm tắt của WIPO, Liên hiệp Berne có Đại hội đồng và Ủy ban chấp hành, trong đó Thụy Sĩ là thành viên đương nhiên của Ủy ban chấp hành. Đại hội đồng xây dựng chương trình và ngân sách hai năm của Ban thư ký WIPO cho phần việc của Liên hiệp Berne. Công ước mở cho mọi quốc gia; văn kiện phê chuẩn hoặc gia nhập nộp cho Tổng Giám đốc WIPO. Các thông báo về gia nhập, tuyên bố, bảo lưu được WIPO đánh số (gọi là “Berne Notification”) và đăng trên WIPO Lex.
Công ước Berne có những nguyên tắc cơ bản nào?
Công ước Berne có 3 nguyên tắc cơ bản theo WIPO: đối xử quốc gia, bảo hộ tự động không cần thủ tục, và bảo hộ độc lập với nước gốc của tác phẩm, cùng nằm ở Điều 5.
- Đối xử quốc gia (Điều 5 khoản 1). Tác phẩm có gốc từ một nước thành viên được bảo hộ ở mỗi nước thành viên khác như nước đó bảo hộ tác phẩm của công dân mình. “Tác phẩm có gốc” theo WIPO là tác phẩm của công dân nước thành viên hoặc tác phẩm công bố lần đầu tại nước thành viên. Tác giả còn được hưởng thêm các quyền mà Công ước quy định riêng.
- Bảo hộ tự động (Điều 5 khoản 2). Tác giả hưởng và thực hiện quyền mà không phải làm bất kỳ thủ tục nào, nên nước thành viên không được lấy thủ tục như đăng ký làm điều kiện bảo hộ.
- Bảo hộ độc lập (Điều 5 khoản 2). Tác phẩm được bảo hộ dù ở nước gốc có được bảo hộ hay không. Phạm vi bảo hộ và cách khiếu kiện do luật của nước nơi yêu cầu bảo hộ quyết định.
Nguyên tắc thứ ba có một ngoại lệ về thời hạn. Theo WIPO, khi một nước bảo hộ dài hơn mức tối thiểu và tác phẩm đã hết bảo hộ ở nước gốc, nước đó được từ chối bảo hộ tiếp. Điều 7 khoản 8 Công ước ghi cùng ý: thời hạn do luật nước nơi yêu cầu bảo hộ quyết định, nhưng nếu luật nước đó không quy định khác thì không vượt thời hạn ở nước gốc.
Cũng vì nguyên tắc bảo hộ tự động mà ở Việt Nam quyền tác giả phát sinh khi tác phẩm được tạo ra, không cần đăng ký (Điều 6 khoản 1 Luật Sở hữu trí tuệ). Bạn vẫn có thể đăng ký để có giấy chứng nhận làm chứng cứ, thủ tục ở bài thủ tục đăng ký bản quyền tác giả.
Công ước Berne bảo hộ những tác phẩm nào?
Công ước Berne bảo hộ mọi sản phẩm thuộc lĩnh vực văn học, khoa học và nghệ thuật, bất kể hình thức thể hiện (Điều 2 khoản 1), nếu đáp ứng tiêu chí tại Điều 3, 4.
Điều 2 khoản 1 nêu 9 nhóm ví dụ:
- Sách, sách mỏng và các bài viết khác.
- Bài giảng, bài phát biểu, bài thuyết giáo và tác phẩm cùng loại.
- Tác phẩm kịch, nhạc kịch, tác phẩm múa và kịch câm.
- Tác phẩm âm nhạc có lời hoặc không lời.
- Tác phẩm điện ảnh và tác phẩm thể hiện bằng quy trình tương tự điện ảnh.
- Tác phẩm vẽ, hội họa, kiến trúc, điêu khắc, chạm khắc, in thạch bản.
- Tác phẩm nhiếp ảnh và tác phẩm thể hiện bằng quy trình tương tự nhiếp ảnh.
- Tác phẩm mỹ thuật ứng dụng.
- Minh họa, bản đồ, đồ án, phác thảo và tác phẩm ba chiều về địa lý, địa hình, kiến trúc, khoa học.
Danh sách mở đầu bằng “such as” (chẳng hạn như), nên không đóng. Điều 2 còn quy định thêm 4 điểm:
- Bản dịch, phóng tác, cải biên âm nhạc được bảo hộ như tác phẩm gốc, không ảnh hưởng tới quyền tác giả của tác phẩm được dùng để làm ra chúng (khoản 3).
- Tuyển tập như bách khoa thư, hợp tuyển được bảo hộ nếu việc chọn và sắp xếp nội dung là sáng tạo trí tuệ (khoản 5).
- Nước thành viên được quyết định có bảo hộ văn bản lập pháp, hành chính, tư pháp chính thức và bản dịch chính thức hay không (khoản 4), và có đòi tác phẩm phải định hình dưới hình thức vật chất hay không (khoản 2).
- Tin tức thời sự và sự kiện chỉ mang tính đưa tin báo chí không được bảo hộ (khoản 8).
Về tiêu chí, Điều 3 bảo hộ tác giả là công dân nước thành viên với cả tác phẩm đã và chưa công bố. Tác giả không phải công dân nước thành viên được bảo hộ với tác phẩm công bố lần đầu tại nước thành viên, hoặc công bố đồng thời tại nước ngoài Liên hiệp và nước thành viên. “Đồng thời” nghĩa là công bố ở hai nước trở lên trong vòng 30 ngày kể từ lần công bố đầu. Người cư trú thường xuyên tại nước thành viên được coi như công dân nước đó. Điều 4 bổ sung tiêu chí riêng cho tác phẩm điện ảnh (theo trụ sở của nhà sản xuất) và tác phẩm kiến trúc (theo nơi xây dựng).
Công ước Berne bảo đảm những quyền tối thiểu nào cho tác giả?
Công ước Berne bảo đảm 2 nhóm quyền tối thiểu: quyền nhân thân (Điều 6bis) và quyền tài sản độc quyền (Điều 8 đến 14ter) như dịch, sao chép, biểu diễn, phát sóng, phóng tác, chuyển thể điện ảnh.
Đây là mức sàn. Điều 19 cho phép tác giả đòi mức bảo hộ cao hơn nếu luật một nước thành viên quy định, và Điều 20 cho phép các nước ký thỏa thuận riêng dành cho tác giả quyền rộng hơn. Quyền nhân thân và quyền tài sản theo luật Việt Nam được giải thích riêng ở bài quyền tác giả là gì.
Quyền nhân thân theo Điều 6bis gồm những gì?
Điều 6bis cho tác giả 2 quyền nhân thân: được công nhận là tác giả, và phản đối việc xuyên tạc, cắt xén, sửa đổi tác phẩm gây hại tới danh dự, uy tín của mình.
Hai quyền này độc lập với quyền tài sản, nên tác giả vẫn giữ chúng sau khi đã chuyển giao quyền tài sản (khoản 1). Sau khi tác giả chết, các quyền này được duy trì ít nhất đến khi quyền tài sản hết hạn, do người hoặc tổ chức được luật nước nơi yêu cầu bảo hộ cho phép thực hiện (khoản 2). Cách khiếu kiện để bảo vệ quyền nhân thân do luật nước nơi yêu cầu bảo hộ quyết định (khoản 3).
Quyền tài sản độc quyền gồm những gì?
Công ước Berne quy định 9 nhóm quyền tài sản độc quyền mà tác giả được cho phép hoặc cấm người khác thực hiện, kéo dài suốt thời hạn bảo hộ.
Bảng dưới ghi từng quyền theo số điều của Đạo luật Paris 1971, kèm giới hạn đi cùng nếu có.
| Điều | Quyền | Ghi chú |
|---|---|---|
| 8 | Dịch tác phẩm | Kéo dài suốt thời hạn bảo hộ tác phẩm gốc |
| 9 | Sao chép dưới mọi cách thức, hình thức | Bản ghi âm, ghi hình được coi là bản sao (khoản 3) |
| 11 | Biểu diễn công cộng tác phẩm kịch, nhạc kịch, âm nhạc; truyền đạt buổi biểu diễn tới công chúng | Áp dụng cả với bản dịch |
| 11bis | Phát sóng, truyền lại chương trình phát sóng, truyền đạt qua loa hoặc thiết bị tương tự | Nước thành viên được thay bằng quyền hưởng thù lao công bằng |
| 11ter | Đọc công cộng tác phẩm văn học, truyền đạt buổi đọc | Áp dụng cả với bản dịch |
| 12 | Phóng tác, cải biên, sửa đổi khác | |
| 14 | Chuyển thể, sao chép thành tác phẩm điện ảnh; phân phối, trình chiếu, truyền đạt bản chuyển thể | |
| 14bis | Quyền của chủ sở hữu tác phẩm điện ảnh như tác giả tác phẩm gốc | Ai là chủ sở hữu do luật nước nơi yêu cầu bảo hộ quyết định |
| 14ter | Quyền được hưởng phần trong các lần bán lại bản gốc tác phẩm mỹ thuật, bản thảo (droit de suite) | Chỉ áp dụng nếu luật nước của tác giả cho phép |
Quyền phát sóng (Điều 11bis) và quyền ghi âm tác phẩm âm nhạc (Điều 13) có thể bị các nước đặt điều kiện thực hiện, nhưng không được làm phương hại quyền nhân thân và quyền hưởng thù lao công bằng của tác giả.
Thời hạn bảo hộ tối thiểu theo Công ước Berne là bao lâu?
Thời hạn bảo hộ tối thiểu theo Công ước Berne là suốt đời tác giả và 50 năm sau khi tác giả chết (Điều 7.1), có mức riêng cho điện ảnh, khuyết danh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng.
Bảng dưới đặt mức sàn của Điều 7 Công ước cạnh Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ (Văn bản hợp nhất 160/2026/VBHN-LQ-VPQH), theo từng loại tác phẩm.
| Loại tác phẩm | Mức tối thiểu theo Công ước Berne | Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam |
|---|---|---|
| Tác phẩm thông thường | Đời tác giả + 50 năm (Điều 7.1) | Đời tác giả + 50 năm tiếp theo năm tác giả chết (Điều 27.2.b) |
| Đồng tác giả | Tính từ khi đồng tác giả cuối cùng chết (Điều 7bis) | Chấm dứt vào năm thứ 50 sau năm đồng tác giả cuối cùng chết (Điều 27.2.b) |
| Tác phẩm điện ảnh | Nước thành viên được quy định 50 năm từ khi công bố có sự đồng ý của tác giả; chưa công bố trong 50 năm từ khi làm ra thì 50 năm từ khi làm ra (Điều 7.2) | 75 năm từ khi công bố lần đầu; chưa công bố trong 25 năm từ khi định hình thì 100 năm từ khi định hình (Điều 27.2.a) |
| Khuyết danh, bút danh | 50 năm từ khi công bố hợp pháp; nếu bút danh hoặc tác giả lộ danh tính thì theo mức đời tác giả + 50 năm (Điều 7.3) | Khuyết danh: 75 năm từ khi công bố lần đầu; khi thông tin tác giả xuất hiện thì tính theo đời tác giả (Điều 27.2.a) |
| Nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng | Ít nhất 25 năm từ khi làm ra (Điều 7.4) | 75 năm từ khi công bố lần đầu; chưa công bố trong 25 năm từ khi định hình thì 100 năm từ khi định hình (Điều 27.2.a) |
Với điện ảnh, nhiếp ảnh và mỹ thuật ứng dụng, luật Việt Nam bảo hộ lâu hơn mức sàn, điều Điều 7 khoản 6 Công ước cho phép. Cách tính gần nhau: Công ước coi thời hạn bắt đầu từ ngày 01/01 của năm sau năm tác giả chết hoặc năm xảy ra sự kiện (Điều 7.5); luật Việt Nam cho thời hạn chấm dứt lúc 24 giờ ngày 31/12 của năm cuối (Điều 27.2.c).
Với quyền nhân thân, Công ước chỉ buộc duy trì ít nhất đến khi hết quyền tài sản, còn luật Việt Nam bảo hộ vô thời hạn các quyền đặt tên tác phẩm, đứng tên và bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm (khoản 1, 2, 4 Điều 19), còn quyền công bố tác phẩm (khoản 3 Điều 19) theo thời hạn của quyền tài sản (Điều 27 khoản 1, 2).
Công ước Berne cho phép những ngoại lệ và giới hạn nào?
Công ước Berne cho phép 4 nhóm sử dụng tự do theo WIPO: sao chép trường hợp đặc biệt (Điều 9.2), trích dẫn, minh họa giảng dạy (Điều 10), đưa tin (10bis), bản ghi tạm thời (11bis.3).
WIPO gọi đây là “free uses”: tác phẩm được dùng mà không cần phép của chủ sở hữu và không phải trả tiền.
Phép thử ba bước nằm ở Điều 9 khoản 2. Luật nước thành viên được cho phép sao chép tác phẩm khi đáp ứng đủ 3 điều kiện:
- Chỉ trong một số trường hợp đặc biệt.
- Không mâu thuẫn với việc khai thác bình thường tác phẩm.
- Không gây thiệt hại một cách bất hợp lý tới lợi ích hợp pháp của tác giả.
Các ngoại lệ còn lại có điều kiện riêng, gồm 5 trường hợp:
- Trích dẫn (Điều 10.1): được trích tác phẩm đã công bố hợp pháp, phù hợp thông lệ, trong phạm vi mục đích cho phép, kể cả điểm báo.
- Minh họa giảng dạy (Điều 10.2): luật nước thành viên được cho phép dùng tác phẩm để minh họa trong xuất bản phẩm, chương trình phát sóng, bản ghi phục vụ giảng dạy, phù hợp thông lệ. Khi dùng theo Điều 10 phải nêu nguồn và tên tác giả nếu có trên tác phẩm (khoản 3).
- Bài báo thời sự (Điều 10bis.1): được đăng lại, phát sóng bài về kinh tế, chính trị, tôn giáo đang thời sự nếu không có tuyên bố giữ quyền, và luôn phải nêu rõ nguồn.
- Đưa tin sự kiện (Điều 10bis.2): tác phẩm nhìn thấy, nghe thấy trong sự kiện được sao chép trong phạm vi mục đích thông tin.
- Bản ghi tạm thời (Điều 11bis.3): tổ chức phát sóng tự ghi bằng phương tiện của mình để phát sóng chương trình của mình.
Công ước còn cho phép giới hạn có trả tiền. Điều 11bis khoản 2 và Điều 13 khoản 1 cho các nước đặt điều kiện với quyền phát sóng và quyền ghi âm tác phẩm âm nhạc, miễn là tác giả được hưởng thù lao công bằng. Điều 2bis cho phép loại khỏi bảo hộ bài phát biểu chính trị và lời phát biểu trong tố tụng.
Luật Việt Nam chép gần như nguyên văn phép thử ba bước. Khoản 2 Điều 25 và khoản 2 Điều 26 Luật Sở hữu trí tuệ đều ghi việc sử dụng “không được mâu thuẫn với việc khai thác bình thường tác phẩm và không gây thiệt hại một cách bất hợp lý đến lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả”. Dùng tác phẩm ngoài các trường hợp này mà không xin phép là xâm phạm quyền tác giả; cách xử lý có ở bài xử lý vi phạm bản quyền.
Phụ lục Công ước Berne ưu đãi gì cho nước đang phát triển?
Phụ lục Đạo luật Paris 1971 cho nước đang phát triển cấp giấy phép không tự nguyện để dịch (Điều II) và sao chép (Điều III) tác phẩm cho giáo dục, nghiên cứu, có trả thù lao.
Điều 21 Công ước ghi Phụ lục là phần không tách rời của Đạo luật Paris 1971. Theo Điều I Phụ lục, nước được coi là đang phát triển theo thông lệ của Đại hội đồng Liên hợp quốc phải nộp tuyên bố cho Tổng Giám đốc WIPO. Tuyên bố có hiệu lực theo chu kỳ 10 năm và được gia hạn bằng thông báo nộp trong khoảng từ 15 tháng đến 3 tháng trước khi chu kỳ đang chạy kết thúc.
Hai loại giấy phép khác nhau chủ yếu ở thời gian chờ và mục đích, như bảng dưới.
| Tiêu chí | Giấy phép dịch (Điều II) | Giấy phép sao chép (Điều III) |
|---|---|---|
| Thay cho quyền | Quyền dịch (Điều 8) | Quyền sao chép (Điều 9) |
| Điều kiện thời gian | Sau 3 năm từ lần công bố đầu mà chưa có bản dịch bằng ngôn ngữ thông dụng ở nước đó; 1 năm nếu ngôn ngữ không thông dụng ở nước phát triển nào thuộc Liên hiệp | Sau 5 năm từ lần công bố đầu của ấn bản mà chưa được phân phối với giá hợp lý; 3 năm với khoa học tự nhiên, toán học, công nghệ; 7 năm với tiểu thuyết, thơ, kịch, âm nhạc, sách nghệ thuật |
| Mục đích | Giảng dạy, học thuật, nghiên cứu | Hoạt động giảng dạy có hệ thống |
| Tính chất | Không độc quyền, không chuyển nhượng | Không độc quyền, không chuyển nhượng |
| Thù lao | Đền bù công bằng theo mức tiền bản quyền thường thấy giữa hai nước (Điều IV) | Như giấy phép dịch |
Giấy phép chấm dứt khi chủ sở hữu tự phát hành bản dịch hoặc ấn bản cùng ngôn ngữ, cùng nội dung với giá hợp lý tại nước đó (Điều II khoản 6, Điều III khoản 6). Bản đã làm trước đó được phân phối tiếp cho tới hết.
Theo hồ sơ Việt Nam trên WIPO Lex, tuyên bố ban đầu có hiệu lực từ 26/10/2004 đến 10/10/2014, được gia hạn tới 10/10/2024 (Thông báo Berne số 265). Ngày 16/10/2024 Việt Nam nộp tuyên bố mới, có hiệu lực từ 16/01/2025 đến 10/10/2034 (Thông báo Berne số 290), nên ưu đãi vẫn đang được dùng. Trong nước, thủ tục chấp thuận dịch và sao chép theo Phụ lục nằm tại Điều 36, 37 Nghị định 17/2023/NĐ-CP, đã được Nghị định 134/2026/NĐ-CP sửa đổi về cơ quan tiếp nhận, kênh nộp trực tuyến và thời hạn xử lý. Bản đang áp dụng được đọc từ Văn bản hợp nhất 6154/VBHN-BVHTTDL ngày 25/9/2026. Cơ quan làm thủ tục được giới thiệu ở bài Cục Bản quyền tác giả.
Việt Nam gia nhập Công ước Berne khi nào và có bảo lưu gì?
Việt Nam nộp văn kiện gia nhập Công ước Berne ngày 26/7/2004, Công ước có hiệu lực với Việt Nam từ 26/10/2004, kèm tuyên bố bảo lưu Điều 33 và dùng ưu đãi Điều II, III Phụ lục.
Việt Nam gia nhập qua 4 bước, theo Quyết định 332/2004/QĐ-CTN và Thông báo Berne số 241:
- Quyết định gia nhập. Ngày 07/6/2004, Chủ tịch nước Trần Đức Lương ký Quyết định 332/2004/QĐ-CTN về việc gia nhập Công ước Berne, trên cơ sở Tờ trình số 595/CP-QHQT ngày 06/5/2004 của Chính phủ. Quyết định có hiệu lực từ ngày ký và được vbpl.vn ghi là còn hiệu lực.
- Tuyên bố kèm theo. Điều 2 Quyết định ghi Việt Nam “bảo lưu các quy định tại Điều 33 của Công ước Berne và áp dụng chế độ ưu đãi dành cho các nước đang phát triển theo Điều II và Điều III của Phụ lục Công ước”. Điều 3 giao Bộ trưởng Bộ Ngoại giao làm thủ tục đối ngoại.
- Nộp văn kiện. Theo Thông báo Berne số 241, ngày 26/7/2004 Chính phủ Việt Nam nộp văn kiện gia nhập Công ước bản Paris ngày 24/7/1971, sửa ngày 28/9/1979.
- Có hiệu lực. Cũng theo Thông báo số 241, Công ước có hiệu lực với Việt Nam ngày 26/10/2004, và từ ngày đó Việt Nam trở thành thành viên Liên hiệp Berne.
Khoản 1 Điều 33 cho phép một nước đưa tranh chấp với nước khác về giải thích, áp dụng Công ước ra Tòa án Công lý quốc tế, và khoản 2 cho phép tuyên bố không bị ràng buộc bởi khoản 1. Điều 33 chỉ nói về tranh chấp giữa các quốc gia, nên bảo lưu này không đụng tới các quyền mà Công ước dành cho tác giả. Theo Điều 30, ngoài các ngoại lệ được phép như Điều 33.2 và Phụ lục, việc gia nhập kéo theo chấp nhận toàn bộ quy định của Công ước.
Công ước Berne được nội luật hóa trong Luật Sở hữu trí tuệ ra sao?
Luật Sở hữu trí tuệ nội luật hóa Công ước Berne qua 7 nhóm điều: phát sinh quyền (Điều 6), chủ thể (13), tác phẩm (14, 15), quyền (19, 20), ngoại lệ (25, 26), Phụ lục (26.4), thời hạn (27).
Các điều luật trong bảng dưới được đọc từ Văn bản hợp nhất 160/2026/VBHN-LQ-VPQH ngày 29/9/2026. Tại ngày 15/11/2026, Luật 50/2005/QH11 áp dụng cùng 5 luật sửa đổi đã có hiệu lực, mới nhất là Luật 131/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/4/2026. Luật 11/2026/QH16 có hiệu lực từ 01/3/2027 và không sửa các điều trong bảng. Tổng quan về luật xem bài Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành.
| Chuẩn của Công ước Berne | Điều luật Việt Nam | Nội dung trong luật |
|---|---|---|
| Bảo hộ tự động (Điều 5.2) | Điều 6 khoản 1 | Quyền tác giả phát sinh khi tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định, đã đăng ký hay chưa |
| Đối xử quốc gia, tiêu chí bảo hộ (Điều 3, 5.1) | Điều 13 khoản 2 | Bảo hộ tác phẩm của tổ chức, cá nhân nước ngoài công bố lần đầu tại Việt Nam hoặc đồng thời trong 30 ngày, và tác phẩm được bảo hộ theo điều ước Việt Nam là thành viên |
| Tác phẩm được bảo hộ (Điều 2) | Điều 14 | 12 nhóm loại hình từ điểm a đến điểm m, gồm cả chương trình máy tính, sưu tập dữ liệu; tác phẩm phái sinh tại khoản 2 |
| Đối tượng loại trừ (Điều 2.4, 2.8) | Điều 15 | Tin tức thời sự thuần túy; văn bản quy phạm pháp luật, hành chính, tư pháp và bản dịch chính thức; quy trình, phương pháp, khái niệm, số liệu; ý tưởng, khẩu hiệu, tên tác phẩm một cách độc lập (khoản 4, bổ sung bởi Luật 131/2025/QH15) |
| Quyền nhân thân (Điều 6bis) | Điều 19 | Đặt tên tác phẩm; đứng tên; công bố tác phẩm; bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm |
| Quyền tài sản (Điều 8 đến 14) | Điều 20 khoản 1 | Làm tác phẩm phái sinh; biểu diễn; sao chép; phân phối, nhập khẩu; phát sóng, truyền đạt; cho thuê |
| Phép thử ba bước (Điều 9.2) | Điều 25 khoản 2, Điều 26 khoản 2 | Không mâu thuẫn với khai thác bình thường, không gây thiệt hại bất hợp lý |
| Trích dẫn, minh họa giảng dạy, bài phát biểu, đưa tin (Điều 2bis.2, 10, 10bis) | Điều 25 khoản 1 điểm c, đ, k, l | Minh họa giảng dạy; trích dẫn hợp lý; đăng lại bài phát biểu; đưa tin thời sự |
| Giới hạn có trả tiền với phát sóng (Điều 11bis.2) | Điều 26 khoản 1 | Tổ chức phát sóng dùng tác phẩm đã công bố, và tổ chức, cá nhân dùng bản ghi âm, ghi hình đã công bố trong kinh doanh, không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền |
| Phụ lục (Điều II, III) | Điều 26 khoản 4; Điều 36, 37 Nghị định 17/2023/NĐ-CP | Ưu đãi về quyền dịch và sao chép để giảng dạy, nghiên cứu không thương mại, theo quy định của Chính phủ |
| Thời hạn (Điều 7, 7bis) | Điều 27 | Đời tác giả + 50 năm; 75 năm hoặc 100 năm với điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng, khuyết danh |
Một số quyền trong luật Việt Nam rộng hơn Công ước, như quyền cho thuê bản gốc, bản sao tác phẩm điện ảnh, chương trình máy tính (điểm e khoản 1 Điều 20). Theo chú thích của WIPO, quyền cho thuê là chuẩn của Hiệp định TRIPS chứ không có trong Công ước Berne.
Điều 5 Luật Sở hữu trí tuệ về áp dụng điều ước quốc tế đã bị Luật 07/2022/QH15 bãi bỏ. Luật hiện hành vẫn dẫn chiếu điều ước Việt Nam là thành viên tại khoản 2 Điều 13 và khoản 4 Điều 26.
Công ước Berne hiện có bao nhiêu thành viên?
Công ước Berne có 182 bên ký kết theo WIPO Lex, tra ngày 15/11/2026; Việt Nam được ghi ngày gia nhập 26/7/2004 và ngày có hiệu lực 26/10/2004.
Bạn có thể tự tra trên trang “Contracting Parties” của Công ước Berne tại WIPO Lex. Trang ghi “Total Contracting Parties: 182”, kèm từng nước, loại văn kiện (phê chuẩn, gia nhập, kế thừa), ngày nộp và ngày có hiệu lực. Ví dụ, Afghanistan gia nhập ngày 02/3/2018 và có hiệu lực ngày 02/6/2018; Vanuatu gia nhập ngày 27/9/2012, có hiệu lực ngày 27/12/2012.
Con số đổi khi có nước mới gia nhập, nên khi trích dẫn bạn ghi kèm ngày tra. Bấm “Details” cạnh tên một nước để xem tuyên bố, bảo lưu của nước đó; trang của Việt Nam liệt kê các Thông báo Berne số 241, 265 và 290. Với mỗi nước có tên trong danh sách, tác phẩm của tác giả Việt Nam được bảo hộ theo luật nước đó mà không cần đăng ký. Các điều ước sở hữu trí tuệ khác Việt Nam tham gia được liệt kê ở bài sở hữu trí tuệ là gì.
Khi tác phẩm bị xâm phạm ở nước ngoài hoặc tranh chấp có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam, xem thêm bài khởi kiện vi phạm bản quyền tác giả. Muốn đánh giá một tác phẩm cụ thể được bảo hộ ra sao theo Công ước Berne, bạn gửi yêu cầu qua trang liên hệ.
Căn cứ pháp lý
Căn cứ của bài gồm 12 văn bản dưới đây. Tình trạng hiệu lực được tra ngày 15/11/2026 theo giờ Việt Nam.
| Số hiệu, tên văn bản | Ngày ban hành | Ngày hiệu lực | Bản đã dùng | Tình trạng hiệu lực tại 15/11/2026 | Nguồn chính thức | Ngày tra |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Công ước Berne về bảo hộ tác phẩm văn học và nghệ thuật (Đạo luật Paris 1971, sửa 1979) | Thông qua 09/9/1886; bản Paris 24/7/1971; sửa 28/9/1979 | Với Việt Nam: 26/10/2004 | Bản tiếng Anh trên WIPO Lex | Còn hiệu lực với Việt Nam; tuyên bố theo Phụ lục hiệu lực đến 10/10/2034 | WIPO Lex văn bản; hồ sơ Việt Nam | 15/11/2026 |
| Thông báo Berne số 241 (Việt Nam gia nhập) | 26/7/2004 | 26/10/2004 | Gốc | Văn bản thông báo của WIPO, không phải văn bản quy phạm | WIPO Lex | 15/11/2026 |
| Thông báo Berne số 265 và số 290 (gia hạn tuyên bố theo Phụ lục) | Nộp 10/7/2014; nộp 16/10/2024 | 10/10/2014; 16/01/2025 | Gốc | Thông báo 290 đang áp dụng, đến 10/10/2034 | Số 265; Số 290 | 15/11/2026 |
| Quyết định 332/2004/QĐ-CTN về việc gia nhập Công ước Berne | 07/6/2004 | 07/6/2004 | Gốc | Còn hiệu lực | vbpl.vn | 15/11/2026 |
| Luật Sở hữu trí tuệ 50/2005/QH11 | 29/11/2005 (ngày Luật theo văn bản hợp nhất) | 01/7/2006 | Hợp nhất 160/2026/VBHN-LQ-VPQH | Còn hiệu lực, đã được sửa đổi bởi 5 luật đã có hiệu lực; các điều dẫn trong bài còn hiệu lực | chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| Luật 131/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ | 10/12/2025 | 01/4/2026 | Gốc, đối chiếu qua văn bản hợp nhất | Còn hiệu lực | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| Văn bản hợp nhất 160/2026/VBHN-LQ-VPQH (Luật Sở hữu trí tuệ) | 29/9/2026 | Không áp dụng (văn bản hợp nhất) | Bản hợp nhất trên Công báo | Bản hợp nhất mới nhất, thay cho 67/VBHN-VPQH | congbao.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| Luật 11/2026/QH16 sửa đổi Luật Hải quan (ghi chú, không làm căn cứ chính) | 23/8/2026 | 01/3/2027 | Gốc, đối chiếu qua văn bản hợp nhất | Chưa có hiệu lực; có sửa một số điều Luật Sở hữu trí tuệ về thực thi, không chạm các điều dẫn trong bài | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| Nghị định 17/2023/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan | 26/4/2023 | 26/4/2023 | Hợp nhất 6154/VBHN-BVHTTDL | Còn hiệu lực, đã được sửa đổi bởi Nghị định 116/2026 và 134/2026; Điều 36, 37 còn hiệu lực | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| Nghị định 116/2026/NĐ-CP sửa đổi các nghị định có thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch | 02/4/2026 | 08/4/2026 | Gốc, đối chiếu qua văn bản hợp nhất | Còn hiệu lực; không sửa Điều 36, 37 Nghị định 17/2023 | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| Nghị định 134/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 17/2023/NĐ-CP | 06/4/2026 | 09/4/2026 | Gốc, đối chiếu qua văn bản hợp nhất | Còn hiệu lực | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
| Văn bản hợp nhất 6154/VBHN-BVHTTDL (Nghị định 17/2023) | 25/9/2026 | Không áp dụng (văn bản hợp nhất) | Hợp nhất đến Nghị định 134/2026 | Bản hợp nhất mới nhất | vanban.chinhphu.vn | 15/11/2026 |
Ngày ban hành Luật 50/2005/QH11 trên chinhphu.vn ghi 12/12/2005, còn văn bản hợp nhất ghi ngày Luật là 29/11/2005; bài dùng ngày trong văn bản hợp nhất. Số thành viên lấy từ danh sách bên ký kết trên WIPO Lex, tra ngày 15/11/2026.
Công ước Berne khác gì Hiệp định TRIPS và áp dụng thế nào với tác phẩm cũ?
Ngoài nội dung chính, có 2 câu hỏi hay gặp: Công ước Berne khác Hiệp định TRIPS ở đâu, và tác phẩm có trước năm 2004 có được bảo hộ không.
Công ước Berne khác Hiệp định TRIPS ở điểm nào?
Công ước Berne là chuẩn gốc về quyền tác giả do WIPO quản lý, còn Hiệp định TRIPS của WTO dẫn chiếu Berne và thêm cơ chế thực thi, đối xử tối huệ quốc, quyền cho thuê.
Theo chú thích trong bản tóm tắt của WIPO, thành viên WTO phải tuân thủ các quy định nội dung của Công ước Berne kể cả khi không là thành viên Berne, trừ quy định về quyền nhân thân. TRIPS còn buộc đối xử tối huệ quốc, và đặt quyền cho thuê độc quyền với chương trình máy tính và, trong một số điều kiện, tác phẩm nghe nhìn. Với thời hạn không tính theo đời người, TRIPS đặt mức ít nhất 50 năm từ lần công bố được phép, trừ nhiếp ảnh và mỹ thuật ứng dụng. Phân tích đầy đủ có tại bài Hiệp định TRIPS.
Tác phẩm có trước ngày 26/10/2004 có được bảo hộ theo Công ước Berne không?
Có, nếu tác phẩm chưa hết thời hạn bảo hộ ở nước gốc vào ngày Công ước có hiệu lực với Việt Nam, theo Điều 18 Công ước Berne.
Điều 18 khoản 1 cho Công ước áp dụng với mọi tác phẩm chưa rơi vào lĩnh vực công cộng ở nước gốc do hết thời hạn. Khoản 2 loại trừ tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ trước đó ở nước nơi yêu cầu bảo hộ: tác phẩm này không được bảo hộ lại. Khoản 4 nói rõ nguyên tắc này áp dụng cả khi một nước mới gia nhập Liên hiệp, như Việt Nam năm 2004. Khoản 3 để các nước tự quy định điều kiện áp dụng cụ thể nếu không có thỏa thuận riêng.




