Công Ước Paris Là Gì? 3 Nhóm Quy Định, Quyền Ưu Tiên 12 Và 6 Tháng Và Cách Áp Dụng Tại Việt Nam

Lô hàng xuất khẩu không nhãn minh họa bảo hộ theo công ước Paris

Công ước Paris về bảo hộ sở hữu công nghiệp (Paris Convention) là điều ước đa phương thông qua ngày 20/3/1883, do Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) quản lý. Sáng chế, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, tên thương mại và chỉ dẫn nguồn gốc được Công ước bảo hộ; Công ước còn buộc các nước chống cạnh tranh không lành mạnh.

Nội dung của Công ước Paris được WIPO chia thành 3 nhóm: đối xử quốc gia, quyền ưu tiên và các quy định chung. Quyền ưu tiên kéo dài 12 tháng với sáng chế, giải pháp hữu ích và 6 tháng với kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu, tính từ ngày nộp đơn đầu tiên (Điều 4C).

Theo WIPO Lex, Công ước có hiệu lực với Việt Nam từ ngày 08/3/1949, và Việt Nam bị ràng buộc bởi Đạo luật Stockholm 1967 từ ngày 02/7/1976. Khi tuyên bố tiếp tục áp dụng ngày 07/4/1981, Việt Nam kèm tuyên bố theo Điều 28(2) về Tòa án Công lý quốc tế.

Tại Việt Nam, Công ước được áp dụng qua Luật Sở hữu trí tuệ (Văn bản hợp nhất 160/2026/VBHN-LQ-VPQH) và Nghị định 65/2023/NĐ-CP. Điều 12 của Nghị định gọi đúng tên Công ước Paris và dùng lại hai mức 12 tháng, 6 tháng khi quy định quyền ưu tiên.

Công ước Paris là gì?

Phòng họp trống của doanh nghiệp minh họa phạm vi công ước Paris

Công ước Paris là điều ước quốc tế về sở hữu công nghiệp, thông qua tại Paris ngày 20/3/1883, lập ra Liên minh Paris giữa các nước áp dụng Công ước (Điều 1 khoản 1).

Tên đầy đủ trong bản tiếng Anh của WIPO là “Paris Convention for the Protection of Industrial Property”. Tên “Công ước Paris về bảo hộ sở hữu công nghiệp” được dùng trên cổng thông tin của Cục Sở hữu trí tuệ, còn Nghị định 65/2023/NĐ-CP gọi ngắn là “Công ước Paris”. Khái niệm sở hữu công nghiệp nằm trong khái niệm rộng hơn là sở hữu trí tuệ.

Văn bản đang được dùng có 30 điều đánh số, kèm các điều bổ sung mang ký hiệu bis, ter, quater, quinquies, sexies, septies (như Điều 4bis, 6bis, 10bis). Điều 1 đến Điều 12 chứa quy định nội dung về bảo hộ, còn Điều 13 trở đi quy định bộ máy của Liên minh, việc gia nhập, hiệu lực và tranh chấp.

Công ước Paris không thay luật quốc gia. Điều kiện nộp đơn và đăng ký nhãn hiệu được luật từng nước quy định (Điều 6 khoản 1), còn Công ước đặt ra nghĩa vụ chung mà các nước thành viên tuân theo.

Công ước Paris được ký năm nào và sửa đổi những lần nào?

Công ước Paris được ký ngày 20/3/1883, rồi được sửa đổi 6 lần từ năm 1900 đến năm 1967 và được điều chỉnh thêm ngày 28/9/1979, theo văn bản trên WIPO Lex.

Các mốc này được ghi ngay ở phần đầu văn bản Công ước. Bảng dưới liệt kê địa điểm và ngày của từng mốc.

Mốc Địa điểm Ngày
Thông qua Paris 20/3/1883
Sửa đổi Brussels 14/12/1900
Sửa đổi Washington 02/6/1911
Sửa đổi The Hague (La Hay) 06/11/1925
Sửa đổi London 02/6/1934
Sửa đổi Lisbon 31/10/1958
Sửa đổi Stockholm 14/7/1967
Điều chỉnh 28/9/1979

Bản Stockholm 1967 là bản Việt Nam đang bị ràng buộc. Điều 27 khoản 1 của bản này ghi rõ Đạo luật Stockholm thay thế Công ước Paris 1883 và các đạo luật sửa đổi trước đó trong quan hệ giữa các nước áp dụng nó.

Cơ quan nào quản lý Công ước Paris?

WIPO quản lý Công ước Paris: Văn phòng quốc tế của WIPO làm công việc hành chính của Liên minh Paris, còn văn kiện phê chuẩn hoặc gia nhập được nộp cho Tổng Giám đốc WIPO.

Theo bản tóm tắt của WIPO, Liên minh Paris có Đại hội đồng và Ủy ban chấp hành, trong đó Thụy Sĩ là thành viên đương nhiên của Ủy ban chấp hành. Chương trình và ngân sách hai năm của Ban thư ký WIPO cho phần việc của Liên minh Paris được Đại hội đồng xây dựng. Công ước mở cho mọi quốc gia tham gia.

Điều 29 quy định Đạo luật Stockholm được ký thành một bản duy nhất bằng tiếng Pháp và được lưu chiểu tại Chính phủ Thụy Điển. Khi các bản ngôn ngữ khác nhau được hiểu khác nhau, bản tiếng Pháp có giá trị quyết định. Bản tiếng Anh trên WIPO Lex mang nhãn “Official translation”, tức bản dịch chính thức. Đoạn trích điều khoản Công ước trong bài dịch nghĩa từ bản tiếng Anh trên WIPO Lex, không phải bản dịch tiếng Việt chính thức; bản dịch tiếng Việt chính thức chưa được tìm thấy trên Công báo khi tra ngày 15/11/2026.

Công ước Paris bảo hộ những đối tượng nào?

Mẫu sản phẩm không nhãn minh họa đối tượng bảo hộ công ước Paris

Công ước Paris bảo hộ 8 nhóm đối tượng (Điều 1 khoản 2): sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng, nhãn hiệu, nhãn hiệu dịch vụ, tên thương mại, chỉ dẫn nguồn gốc hoặc tên gọi xuất xứ, chống cạnh tranh không lành mạnh.

Danh sách này được bản tóm tắt WIPO diễn giải thêm cho hai thuật ngữ. Giải pháp hữu ích (utility model) là “sáng chế quy mô nhỏ” có trong luật của một số nước. Tên thương mại là tên gọi mà dưới đó một hoạt động công nghiệp hoặc thương mại được tiến hành. WIPO xếp chỉ dẫn nguồn gốc và tên gọi xuất xứ vào nhóm chỉ dẫn địa lý.

Điều 1 khoản 3 yêu cầu hiểu sở hữu công nghiệp theo nghĩa rộng nhất. Khái niệm này được áp dụng cho cả nông nghiệp, khai khoáng và mọi sản phẩm chế tạo hay tự nhiên. Công ước nêu ví dụ: rượu vang, ngũ cốc, lá thuốc lá, trái cây, gia súc, khoáng sản, nước khoáng, bia, hoa và bột.

Điều 1 khoản 4 nói sáng chế gồm các loại bằng sáng chế công nghiệp mà luật các nước công nhận, như bằng nhập khẩu, bằng cải tiến, bằng và giấy chứng nhận bổ sung. Đối tượng quyền sở hữu công nghiệp được Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam liệt kê tại khoản 2 Điều 3, gồm sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, bí mật kinh doanh, nhãn hiệu, tên thương mại và chỉ dẫn địa lý.

Công ước Paris có những nguyên tắc cơ bản nào?

Công ước Paris có 3 nhóm quy định theo WIPO: đối xử quốc gia (Điều 2, 3), quyền ưu tiên (Điều 4) và quy định chung cho từng đối tượng, gồm cả nguyên tắc độc lập văn bằng.

Đối xử quốc gia bảo đảm người nước ngoài thuộc Liên minh được đối xử như công dân nước sở tại. Quyền ưu tiên cho người nộp đơn một khoảng thời gian để nộp tiếp ở các nước khác. Các quy định chung là những chuẩn tối thiểu mà mọi nước thành viên được yêu cầu tuân theo. Các điều khoản được trích ở mục này là dịch nghĩa từ bản tiếng Anh của WIPO.

Nguyên tắc đối xử quốc gia được quy định thế nào?

Nguyên tắc đối xử quốc gia buộc mỗi nước thành viên bảo hộ công dân nước thành viên khác như công dân của mình, khi họ đáp ứng điều kiện, thủ tục dành cho công dân (Điều 2 khoản 1).

Điều 2 khoản 2 cấm đặt điều kiện cư trú hoặc có cơ sở tại nước được yêu cầu bảo hộ đối với công dân các nước Liên minh. Tuy vậy, quy định của từng nước về thủ tục tư pháp, hành chính, thẩm quyền, việc chỉ định địa chỉ nhận thư hay chỉ định đại diện vẫn được giữ lại theo khoản 3.

Điều 3 mở rộng đối xử quốc gia cho người không phải công dân nước Liên minh. Họ được đối xử như công dân Liên minh khi có nơi cư trú, hoặc có cơ sở công nghiệp, thương mại thực và hiệu quả trên lãnh thổ một nước Liên minh.

Luật Sở hữu trí tuệ thể hiện nguyên tắc này tại Điều 2: Luật áp dụng cho tổ chức, cá nhân nước ngoài đáp ứng điều kiện của Luật và của điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Phần bảo lưu về đại diện được Điều 89 khoản 2 sử dụng: cá nhân nước ngoài không thường trú tại Việt Nam, tổ chức, cá nhân nước ngoài không có cơ sở sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam nộp đơn yêu cầu thực hiện các thủ tục liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp thông qua đại diện hợp pháp tại Việt Nam.

Nguyên tắc độc lập của văn bằng bảo hộ là gì?

Nguyên tắc độc lập nghĩa là văn bằng cấp ở các nước khác nhau cho cùng một đối tượng không phụ thuộc nhau: Điều 4bis áp dụng cho sáng chế, Điều 6 khoản 3 áp dụng cho nhãn hiệu.

Điều 4bis nói bằng sáng chế mà công dân Liên minh xin ở các nước khác nhau độc lập với bằng sáng chế cho cùng sáng chế ở nước khác, dù nước đó có thuộc Liên minh hay không. Sự độc lập được hiểu theo nghĩa không hạn chế, gồm cả căn cứ hủy bỏ, căn cứ mất hiệu lực và thời hạn bảo hộ. Bằng sáng chế hưởng quyền ưu tiên có thời hạn bằng với bằng không hưởng quyền ưu tiên (khoản 5).

Với nhãn hiệu, Điều 6 khoản 3 coi nhãn hiệu đăng ký hợp lệ ở một nước là độc lập với nhãn hiệu đăng ký ở các nước khác, kể cả nước xuất xứ. WIPO giải thích hệ quả: đăng ký ở một nước bị mất hiệu lực hay bị hủy không làm ảnh hưởng đến đăng ký ở nước khác. Theo Điều 6quinquies mục E, việc gia hạn ở nước xuất xứ cũng không buộc phải gia hạn ở các nước khác.

Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam ghi tại khoản 1 Điều 93 rằng văn bằng bảo hộ có hiệu lực trên toàn lãnh thổ Việt Nam. Văn bằng cấp ở nước ngoài vì thế không tự có hiệu lực tại Việt Nam, và người muốn được bảo hộ ở đây phải được cấp văn bằng theo thủ tục đăng ký hoặc được công nhận đăng ký quốc tế (Điều 6 khoản 3 điểm a).

Quyền ưu tiên theo Công ước Paris kéo dài bao lâu?

Hồ sơ trơn trên bàn minh họa quyền ưu tiên theo công ước Paris

Quyền ưu tiên theo Công ước Paris kéo dài 12 tháng với sáng chế, giải pháp hữu ích và 6 tháng với kiểu dáng, nhãn hiệu, tính từ ngày nộp đơn đầu tiên (Điều 4C).

Quyền này được Điều 4A trao cho người đã nộp hợp lệ đơn sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp hoặc nhãn hiệu tại một nước Liên minh, và cho người kế thừa của họ. Đơn đầu tiên chỉ cần đủ để xác định ngày nộp đơn tại nước đó, dù sau này đơn được xử lý ra sao (Điều 4A khoản 3).

Bảng dưới tóm tắt thời hạn ưu tiên và cách tính theo Điều 4C và Điều 4E.

Đối tượng Thời hạn ưu tiên Căn cứ
Sáng chế 12 tháng Điều 4C khoản 1
Giải pháp hữu ích 12 tháng Điều 4C khoản 1
Kiểu dáng công nghiệp 6 tháng Điều 4C khoản 1
Nhãn hiệu 6 tháng Điều 4C khoản 1
Kiểu dáng nộp trên cơ sở đơn giải pháp hữu ích 6 tháng (theo thời hạn của kiểu dáng) Điều 4E khoản 1
Ngày cuối là ngày nghỉ hoặc cơ quan không nhận đơn Lùi sang ngày làm việc đầu tiên tiếp theo Điều 4C khoản 3

Bảng cho thấy thời hạn chỉ có hai mức là 12 tháng và 6 tháng. Mức áp dụng được xác định theo loại đơn nộp sau, như trường hợp kiểu dáng ở Điều 4E.

Điều 4B quy định hệ quả của quyền ưu tiên. Đơn nộp sau trong thời hạn ưu tiên không bị vô hiệu bởi các hành vi xảy ra trong khoảng giữa, như một đơn khác của người khác, việc công bố hay khai thác sáng chế, việc bán bản sao kiểu dáng hay việc sử dụng nhãn hiệu. Những hành vi đó cũng không làm phát sinh quyền của bên thứ ba. WIPO nêu lợi ích thực tế: bạn không phải nộp mọi đơn cùng lúc mà có 6 hoặc 12 tháng để quyết định xin bảo hộ ở nước nào.

Thủ tục tuyên bố ưu tiên được Điều 4D quy định. Người muốn hưởng quyền ưu tiên khai ngày nộp và nước nộp đơn trước, và mỗi nước tự định hạn chót cho việc khai này. Bản sao đơn trước có xác nhận của cơ quan nhận đơn được nộp không mất phí trong 3 tháng kể từ ngày nộp đơn sau, không cần hợp pháp hóa. Hậu quả nặng nhất khi không làm đúng thủ tục này là mất quyền ưu tiên (khoản 4).

Công ước còn có 4 quy định bổ sung. Đơn có thể yêu cầu nhiều quyền ưu tiên, kể cả từ nhiều nước, nếu có tính thống nhất của sáng chế (Điều 4F). Đơn sáng chế được tách thành nhiều đơn mà vẫn giữ ngày nộp và quyền ưu tiên (Điều 4G). Quyền ưu tiên không bị từ chối chỉ vì một yếu tố không nằm trong yêu cầu bảo hộ của đơn gốc, nếu toàn bộ tài liệu đơn đã bộc lộ yếu tố đó (Điều 4H). Đơn giải pháp hữu ích có thể được nộp trên cơ sở ưu tiên của đơn sáng chế và ngược lại (Điều 4E khoản 2).

Một đơn nộp sau tại cùng nước, cho cùng đối tượng với đơn đầu tiên, được coi là đơn đầu tiên khi đơn trước đã bị rút, bị bỏ hoặc bị từ chối mà chưa công bố, chưa để lại quyền nào và chưa làm căn cứ ưu tiên (Điều 4C khoản 4). Từ đó đơn trước không còn làm căn cứ ưu tiên.

Công ước Paris đặt ra những quy định chung nào cho từng đối tượng?

Công ước Paris có quy định chung cho 4 nhóm: sáng chế và giải pháp hữu ích, nhãn hiệu, nhóm kiểu dáng, tên thương mại, chỉ dẫn nguồn gốc, và cạnh tranh không lành mạnh (Điều 4ter đến 10ter).

Các quy định này được WIPO gọi là “common rules”, tức chuẩn chung mọi nước thành viên tuân theo. WIPO cũng ghi rõ Công ước không quy định điều kiện nộp đơn, đăng ký nhãn hiệu. Ngoài 4 nhóm trên, Điều 5bis cho mọi quyền sở hữu công nghiệp một thời gian ân hạn ít nhất 6 tháng để nộp phí duy trì, có thể kèm phụ phí nếu luật quốc gia quy định.

Hai điều nữa áp dụng chung cho nhiều đối tượng. Điều 11 buộc các nước bảo hộ tạm thời sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng và nhãn hiệu của hàng trưng bày tại triển lãm quốc tế chính thức hoặc được công nhận chính thức. Điều 12 yêu cầu mỗi nước lập một cơ quan sở hữu công nghiệp và phát hành công báo định kỳ; tại Việt Nam, việc này do Cục Sở hữu trí tuệ đảm nhận.

Sáng chế và giải pháp hữu ích

Công ước Paris có 6 quy định chung cho sáng chế: ghi tên tác giả, không từ chối vì hạn chế bán, nhập khẩu không mất quyền, giới hạn li-xăng bắt buộc, ngoại lệ phương tiện, bảo hộ quy trình.

Điều 4ter cho tác giả sáng chế quyền được ghi tên trong bằng sáng chế. Theo Điều 4quater, bằng sáng chế không bị từ chối cấp hoặc tuyên bố vô hiệu chỉ vì luật quốc gia hạn chế việc bán sản phẩm được bảo hộ.

Điều 5A gồm 5 khoản về nhập khẩu và li-xăng bắt buộc. Chủ bằng không mất quyền khi nhập khẩu vào nước cấp bằng hàng hóa sản xuất ở một nước Liên minh (khoản 1). Mỗi nước được cấp li-xăng bắt buộc để ngăn lạm dụng độc quyền, chẳng hạn không khai thác sáng chế (khoản 2). Bằng sáng chế chỉ bị tước khi li-xăng bắt buộc không đủ ngăn lạm dụng, và thủ tục tước hay hủy bằng chỉ được mở sau 2 năm kể từ li-xăng bắt buộc đầu tiên (khoản 3).

Li-xăng bắt buộc vì không khai thác hoặc khai thác không đủ chỉ được yêu cầu sau 4 năm kể từ ngày nộp đơn hoặc 3 năm kể từ ngày cấp bằng, tính theo mốc kết thúc muộn hơn (Điều 5A khoản 4). Yêu cầu bị từ chối nếu chủ bằng có lý do chính đáng. Li-xăng này không độc quyền và không được chuyển nhượng, trừ khi chuyển cùng phần doanh nghiệp đang khai thác nó. Các quy định trên áp dụng tương tự cho giải pháp hữu ích (khoản 5).

Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam dùng mốc tương ứng tại điểm b khoản 1 Điều 145: quyền sử dụng sáng chế được chuyển giao bắt buộc khi người nắm độc quyền không thực hiện nghĩa vụ sử dụng sau khi kết thúc 4 năm từ ngày nộp đơn và 3 năm từ ngày cấp bằng. Điều kiện bảo hộ và thủ tục đăng ký sáng chế tại Việt Nam được trình bày ở bài sáng chế.

Việc sử dụng thiết bị thuộc đối tượng bằng sáng chế trên tàu thủy, máy bay, phương tiện đường bộ của nước Liên minh khác không bị coi là xâm phạm khi các phương tiện này vào lãnh thổ tạm thời hoặc ngẫu nhiên (Điều 5ter). Với tàu thủy, thiết bị phải được dùng riêng cho nhu cầu của tàu; với máy bay, phương tiện đường bộ, miễn trừ áp dụng cho việc chế tạo, vận hành phương tiện hoặc phụ tùng của chúng. Theo Điều 5quater, khi sản phẩm được nhập khẩu vào nước có bằng bảo hộ quy trình sản xuất ra sản phẩm đó, chủ bằng có mọi quyền với sản phẩm nhập khẩu như với sản phẩm làm trong nước.

Nhãn hiệu

Công ước Paris để luật quốc gia quyết định điều kiện đăng ký nhãn hiệu (Điều 6 khoản 1), nhưng đặt chuẩn chung về nhãn hiệu nổi tiếng, nhãn hiệu dịch vụ, nhãn hiệu tập thể và quốc huy.

Đơn nhãn hiệu của công dân Liên minh không bị từ chối, và đăng ký không bị vô hiệu, chỉ vì chưa nộp, chưa đăng ký hay chưa gia hạn ở nước xuất xứ (Điều 6 khoản 2). Điều 5C cho phép hủy đăng ký vì không sử dụng chỉ sau một thời hạn hợp lý và khi chủ nhãn hiệu không giải thích được lý do. Chủ nhãn hiệu dùng nhãn ở dạng khác chi tiết nhưng không đổi khả năng phân biệt thì đăng ký vẫn giữ hiệu lực.

Nhãn hiệu nổi tiếng được bảo vệ tại Điều 6bis. Các nước từ chối hoặc hủy đăng ký và cấm dùng nhãn hiệu sao chép, bắt chước hoặc dịch một nhãn hiệu được cơ quan có thẩm quyền coi là nổi tiếng tại nước đó, khi dùng cho hàng hóa trùng hoặc tương tự và dễ gây nhầm lẫn. Thời hạn yêu cầu hủy được đặt ít nhất 5 năm kể từ ngày đăng ký. Với nhãn hiệu đăng ký hoặc sử dụng không trung thực, không có giới hạn thời gian nào được đặt ra (khoản 3).

Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam xác lập quyền với nhãn hiệu nổi tiếng trên cơ sở sử dụng, không phụ thuộc thủ tục đăng ký (Điều 6 khoản 3 điểm a). Tám tiêu chí đánh giá nhãn hiệu nổi tiếng được liệt kê tại Điều 75 của Luật, như số lượng người tiêu dùng biết đến, phạm vi lãnh thổ lưu hành, doanh số, thời gian sử dụng liên tục và số quốc gia đã bảo hộ hoặc công nhận nhãn hiệu là nổi tiếng.

Điều 6quinquies đặt nguyên tắc nhãn hiệu đã đăng ký hợp lệ ở nước xuất xứ được chấp nhận nộp đơn và được bảo hộ nguyên dạng ở các nước khác. Đăng ký chỉ bị từ chối trong 3 trường hợp: xâm phạm quyền của bên thứ ba; không có khả năng phân biệt, chỉ gồm dấu hiệu mô tả hoặc dấu hiệu đã trở thành thông dụng; trái đạo đức, trật tự công cộng, đặc biệt là có tính chất lừa dối công chúng (mục B).

Điều 6ter cấm đăng ký quốc huy, quốc kỳ, biểu tượng nhà nước, dấu kiểm định chính thức và biểu tượng của tổ chức liên chính phủ khi chưa được phép. Nhãn hiệu dịch vụ được bảo hộ theo Điều 6sexies, dù các nước không bị buộc lập thủ tục đăng ký riêng cho chúng. Điều 6septies cho chủ nhãn hiệu quyền phản đối hoặc yêu cầu hủy đăng ký do đại lý, đại diện tự nộp dưới tên mình mà không được phép, trừ khi đại lý, đại diện chứng minh được hành vi đó là chính đáng.

Tính chất của hàng hóa không bao giờ là trở ngại cho việc đăng ký nhãn hiệu (Điều 7). Nhãn hiệu tập thể của hiệp hội có tồn tại hợp pháp theo luật nước xuất xứ được nhận đơn và được bảo hộ, kể cả khi hiệp hội không có cơ sở công nghiệp, thương mại (Điều 7bis). Khái niệm và cách đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam có ở bài nhãn hiệu.

Kiểu dáng công nghiệp, tên thương mại và chỉ dẫn nguồn gốc

Công ước Paris buộc mọi nước bảo hộ kiểu dáng công nghiệp (Điều 5quinquies), bảo hộ tên thương mại không cần nộp đơn hay đăng ký (Điều 8) và chống chỉ dẫn sai về nguồn gốc hàng hóa (Điều 10).

Kiểu dáng công nghiệp được Điều 5B bảo vệ khỏi việc bị tước quyền vì không khai thác hoặc vì nhập khẩu hàng mang kiểu dáng. Công ước không đặt điều kiện bảo hộ hay thời hạn bảo hộ kiểu dáng; các điểm này do luật quốc gia quy định.

Tên thương mại được bảo hộ ở mọi nước Liên minh, dù có là một phần của nhãn hiệu hay không (Điều 8). Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam đi cùng hướng: quyền sở hữu công nghiệp với tên thương mại được xác lập trên cơ sở sử dụng hợp pháp tên thương mại đó (Điều 6 khoản 3 điểm b).

Điều 9 yêu cầu thu giữ khi nhập khẩu hàng hóa gắn nhãn hiệu hoặc tên thương mại bất hợp pháp vào nước nơi nhãn hiệu, tên thương mại đó được bảo hộ. Hàng được thu giữ theo yêu cầu của công tố viên, cơ quan có thẩm quyền khác hoặc bên có quyền lợi liên quan. Các cơ quan không bị buộc thu giữ hàng quá cảnh (khoản 4).

Điều 10 áp dụng biện pháp của Điều 9 cho việc dùng trực tiếp hoặc gián tiếp chỉ dẫn sai về nguồn gốc hàng hóa hoặc về danh tính nhà sản xuất, nhà chế tạo, thương nhân. Nhà sản xuất, thương nhân có cơ sở tại địa phương, vùng hoặc nước bị ghi sai được coi là bên có quyền lợi liên quan.

Cạnh tranh không lành mạnh

Công ước Paris buộc các nước bảo hộ hữu hiệu chống cạnh tranh không lành mạnh, tức hành vi trái tập quán trung thực trong công nghiệp, thương mại, và cấm 3 nhóm hành vi (Điều 10bis).

Ba nhóm bị cấm được Điều 10bis khoản 3 liệt kê: hành vi gây nhầm lẫn với cơ sở, hàng hóa hoặc hoạt động của đối thủ; lời khẳng định sai trong kinh doanh làm mất uy tín đối thủ; và chỉ dẫn dễ làm công chúng hiểu sai về bản chất, cách sản xuất, đặc tính, công dụng hay số lượng hàng hóa. Khoản 3 đặt cụm “in particular” (đặc biệt) trước ba nhóm này.

Điều 10ter buộc các nước bảo đảm biện pháp pháp lý thích hợp cho công dân nước Liên minh khác để xử lý hành vi tại Điều 9, 10 và 10bis. Hiệp hội đại diện cho nhà công nghiệp, nhà sản xuất, thương nhân được phép khởi kiện hoặc yêu cầu cơ quan hành chính xử lý, trong chừng mực luật nước được yêu cầu bảo hộ cho phép.

Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam xác lập quyền chống cạnh tranh không lành mạnh trên cơ sở hoạt động cạnh tranh trong kinh doanh (Điều 6 khoản 3 điểm d). Điều 130 của Luật liệt kê các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, trong đó điểm c khoản 1 nhắm vào việc đại diện, đại lý dùng nhãn hiệu của chủ sở hữu ở nước thành viên điều ước mà không được đồng ý, tương ứng với Điều 6septies của Công ước.

Việt Nam tham gia Công ước Paris từ khi nào?

Công ước Paris có hiệu lực với Việt Nam từ ngày 08/3/1949, và Đạo luật Stockholm 1967 có hiệu lực với Việt Nam từ ngày 02/7/1976, theo hồ sơ Việt Nam trên WIPO Lex tra ngày 15/11/2026.

Hồ sơ WIPO ghi ngày 02/7/1976 là ngày thống nhất Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa miền Nam Việt Nam thành nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Tuyên bố tiếp tục áp dụng (Declaration of Continued Application) được ghi nhận ngày 07/4/1981.

Đi kèm Đạo luật Stockholm là tuyên bố theo Điều 28 khoản 2 về Tòa án Công lý quốc tế. Điều 28 khoản 1 cho phép một nước đưa tranh chấp về giải thích hoặc áp dụng Công ước ra Tòa án Công lý quốc tế, còn khoản 2 cho phép nước thành viên tuyên bố không bị ràng buộc bởi khoản 1. Với tuyên bố này, khoản 1 không được áp dụng cho tranh chấp giữa Việt Nam và nước thành viên khác.

WIPO Lex còn ghi một mốc lịch sử: Việt Nam Cộng hòa gia nhập ngày 30/01/1975, có hiệu lực ngày 30/4/1975. Các mốc được gom theo thời gian trong bảng dưới.

Mốc Ngày Nguồn
Công ước Paris có hiệu lực với Việt Nam 08/3/1949 WIPO Lex, hồ sơ VN/2; Cục Sở hữu trí tuệ
Việt Nam Cộng hòa gia nhập; hiệu lực 30/01/1975; 30/4/1975 WIPO Lex, hồ sơ VN/2
Đạo luật Stockholm 1967 có hiệu lực với Việt Nam 02/7/1976 WIPO Lex, hồ sơ VN/2
Tuyên bố tiếp tục áp dụng 07/4/1981 WIPO Lex, hồ sơ VN/2
Tuyên bố theo Điều 28 khoản 2 Kèm Đạo luật Stockholm WIPO Lex, hồ sơ VN/2

Mốc 08/3/1949 cũng được ghi trong tài liệu tập huấn của Cục Sở hữu trí tuệ. Các mốc 1975, 1976 và tuyên bố ngày 07/4/1981 lấy theo hồ sơ WIPO Lex tra ngày 15/11/2026. Văn bản tiếng Việt chính thức về các mốc này chưa được tìm thấy trên Công báo hay Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật.

Công ước Paris được áp dụng tại Việt Nam như thế nào?

Công ước Paris được áp dụng tại Việt Nam qua Luật Sở hữu trí tuệ (Văn bản hợp nhất 160/2026/VBHN-LQ-VPQH) và Nghị định 65/2023/NĐ-CP, có Điều 12 nêu tên Công ước khi quy định quyền ưu tiên.

Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11 đã được 6 luật sửa đổi, bổ sung. Năm luật đã có hiệu lực, gần nhất là Luật 131/2025/QH15 (hiệu lực 01/4/2026). Luật 11/2026/QH16 sửa đổi Luật Hải quan, kèm sửa một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, nhưng đến 01/3/2027 mới có hiệu lực nên chưa được dùng làm căn cứ trong bài. Các lần sửa này được Văn phòng Quốc hội hợp nhất trong Văn bản hợp nhất 160/2026/VBHN-LQ-VPQH ngày 29/9/2026, đăng Công báo số 540-VBHN ngày 06/10/2026. Tổng quan về đạo luật có ở bài Luật Sở hữu trí tuệ.

Bảng dưới đối chiếu các điều chính của Công ước với quy định tương ứng trong pháp luật Việt Nam đã mở.

Quy định của Công ước Paris Pháp luật Việt Nam tương ứng
Đối xử quốc gia (Điều 2, 3) Điều 2 Luật SHTT; khoản 1 Điều 2 Nghị định 65/2023/NĐ-CP
Bảo lưu về đại diện (Điều 2 khoản 3) Khoản 2 Điều 89 Luật SHTT
Quyền ưu tiên (Điều 4) Điều 91 Luật SHTT; Điều 12 Nghị định 65/2023/NĐ-CP
Độc lập văn bằng (Điều 4bis, 6 khoản 3) Khoản 1 Điều 93 Luật SHTT (văn bằng có hiệu lực trên lãnh thổ Việt Nam)
Li-xăng bắt buộc sau 4 năm, 3 năm (Điều 5A khoản 4) Điểm b khoản 1 Điều 145 Luật SHTT
Nhãn hiệu nổi tiếng (Điều 6bis) Điểm a khoản 3 Điều 6, Điều 75 Luật SHTT
Đại lý, đại diện dùng nhãn hiệu không được phép (Điều 6septies) Điểm c khoản 1 Điều 130 Luật SHTT
Tên thương mại không cần đăng ký (Điều 8) Điểm b khoản 3 Điều 6 Luật SHTT
Chống cạnh tranh không lành mạnh (Điều 10bis) Điểm d khoản 3 Điều 6, Điều 130 Luật SHTT

Trong các văn bản Việt Nam đã mở, chỉ Điều 12 Nghị định 65 nhắc đúng tên “Công ước Paris”. Các điều của Luật được viết bằng cụm “điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên”.

Luật cũng giữ nguyên tắc nộp đơn đầu tiên tại Điều 90. Khi nhiều đơn cho cùng đối tượng cùng đáp ứng điều kiện, văn bằng chỉ được cấp cho đơn có ngày ưu tiên hoặc ngày nộp đơn sớm nhất. Vì ngày ưu tiên là ngày nộp đơn đầu tiên (Điều 91 khoản 3), một đơn hưởng quyền ưu tiên Paris có thể đứng trước đơn khác nộp tại Việt Nam sớm hơn nó.

Cách yêu cầu hưởng quyền ưu tiên Paris khi nộp đơn tại Việt Nam

Để hưởng quyền ưu tiên Paris tại Việt Nam, đơn sáng chế, kiểu dáng hoặc nhãn hiệu đáp ứng 5 điều kiện tại khoản 1 Điều 12 Nghị định 65/2023/NĐ-CP, gồm thời hạn 12 hoặc 6 tháng.

Năm điều kiện được quy định từ điểm a đến điểm đ, và người nộp đơn đối chiếu lần lượt như sau.

  1. Kiểm tra tư cách người nộp đơn: công dân Việt Nam, công dân nước thành viên Công ước Paris, hoặc công dân nước khác cư trú, có cơ sở sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam hay tại nước thành viên (điểm a).
  2. Xác định đơn đầu tiên: đơn đã nộp tại Việt Nam hoặc tại nước thành viên Công ước Paris, có phần tương ứng với yêu cầu hưởng quyền ưu tiên (điểm b).
  3. Tính thời hạn: 06 tháng với đơn kiểu dáng công nghiệp, đơn nhãn hiệu; 12 tháng với đơn sáng chế, kể từ ngày nộp đơn đầu tiên (điểm c).
  4. Khai yêu cầu và nộp bản sao: nêu rõ yêu cầu hưởng quyền ưu tiên trong đơn, nộp bản sao đơn đầu tiên có xác nhận của cơ quan nhận đơn nếu đơn đầu tiên nộp ở nước ngoài; bản sao được nộp trong 03 tháng kể từ ngày nộp đơn (điểm d).
  5. Nộp đủ phí yêu cầu hưởng quyền ưu tiên (điểm đ).

Đơn đầu tiên được coi là đủ điều kiện để xác nhận ngày nộp tại nước liên quan, không phụ thuộc kết quả xử lý đơn đó (khoản 2 Điều 12). Quy định này khớp với Điều 4A khoản 3 của Công ước. Điều 91 khoản 3 Luật SHTT ghi ngày ưu tiên là ngày nộp đơn của đơn đầu tiên, và khoản 2 cho phép yêu cầu ưu tiên trên cơ sở nhiều đơn nộp sớm hơn.

Cá nhân nước ngoài không thường trú tại Việt Nam, tổ chức, cá nhân nước ngoài không có cơ sở sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam nộp đơn qua đại diện hợp pháp tại Việt Nam (khoản 2 Điều 89 Luật SHTT). Bài hướng dẫn thủ tục đăng ký nhãn hiệu trình bày trình tự nộp đơn nhãn hiệu, còn mức phí yêu cầu hưởng quyền ưu tiên thuộc văn bản về phí, lệ phí.

Công ước Paris hiện có bao nhiêu thành viên?

Công ước Paris có 181 bên ký kết theo danh sách trên WIPO Lex tra lúc 20:41 ngày 15/11/2026 (giờ Việt Nam), trong đó Việt Nam có ngày hiệu lực 08/3/1949.

Con số nằm ở dòng “Total Contracting Parties: 181” của trang danh sách bên ký kết Công ước Paris trên WIPO Lex. Danh sách này được WIPO cập nhật khi có nước gia nhập mới, nên bạn kiểm tra lại trước khi trích dẫn con số trong văn bản chính thức.

Một số bài tổng hợp trên mạng vẫn dùng danh sách thành viên cập nhật từ năm 2020. Trên WIPO Lex, từng nước được hiển thị kèm ngày gia nhập hoặc phê chuẩn, ngày hiệu lực và đạo luật đang ràng buộc nước đó.

Căn cứ pháp lý

Bảng dưới liệt kê 12 văn bản được dẫn trong bài, đã đối chiếu bản gốc và tình trạng hiệu lực ngày 15/11/2026. Luật 11/2026/QH16 chưa có hiệu lực nên chỉ được ghi chú.

Số hiệu / tên văn bản Ngày ban hành Ngày hiệu lực Bản đã dùng Tình trạng hiệu lực (tại 15/11/2026) Nguồn chính thức Ngày tra
Công ước Paris về bảo hộ sở hữu công nghiệp (Đạo luật Stockholm 1967, sửa 1979) Thông qua 20/3/1883; Đạo luật Stockholm 14/7/1967; sửa 28/9/1979 Với Việt Nam: 08/3/1949; Đạo luật Stockholm: 02/7/1976 Bản tiếng Anh “Official translation” trên WIPO Lex Đang ràng buộc Việt Nam, kèm tuyên bố theo Điều 28(2) WIPO Lex 288514; hồ sơ Việt Nam 15/11/2026
50/2005/QH11 Luật Sở hữu trí tuệ 29/11/2005 01/7/2006 Hợp nhất (VBHN 160/2026) Còn hiệu lực, đã sửa đổi, bổ sung; 5 luật sửa đổi đã có hiệu lực, Luật 11/2026/QH16 có hiệu lực từ 01/3/2027 Công báo, VBHN 160/2026 15/11/2026
160/2026/VBHN-LQ-VPQH Văn bản hợp nhất Luật Sở hữu trí tuệ 29/9/2026 Không có ngày hiệu lực riêng (văn bản hợp nhất) Hợp nhất Bản hợp nhất mới nhất, Công báo số 540-VBHN ngày 06/10/2026; có hợp nhất cả nội dung của Luật 11/2026/QH16 chưa có hiệu lực Công báo 15/11/2026
131/2025/QH15 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ 10/12/2025 01/4/2026 Gốc (đọc nội dung qua VBHN 160/2026) Còn hiệu lực vanban.chinhphu.vn 15/11/2026
11/2026/QH16 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan (có sửa một số điều Luật Sở hữu trí tuệ) 23/8/2026 01/3/2027 Gốc (bản scan Công báo, đọc ảnh trang 15, 16) Đã ban hành, chưa có hiệu lực; chỉ ghi chú, không làm căn cứ Công báo 15/11/2026
65/2023/NĐ-CP Nghị định quy định chi tiết Luật Sở hữu trí tuệ về sở hữu công nghiệp 23/8/2023 23/8/2023 Hợp nhất (04/VBHN-BKHCN) Còn hiệu lực một phần: sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 15/2026, 33/2026, 100/2026; Nghị định 100/2026 bãi bỏ các Điều 16 đến 28, 30, 31, 32, 43 đến 47 và 108; Điều 12 về quyền ưu tiên còn áp dụng vanban.chinhphu.vn 15/11/2026
04/VBHN-BKHCN Văn bản hợp nhất Nghị định 65/2023/NĐ-CP 23/4/2026 Không có ngày hiệu lực riêng (văn bản hợp nhất) Hợp nhất Bản hợp nhất mới nhất của Nghị định; chưa thấy văn bản sửa đổi sau Nghị định 100/2026 PDF datafiles.chinhphu.vn 15/11/2026
15/2026/NĐ-CP Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định để cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Khoa học và Công nghệ (có sửa Nghị định 65/2023/NĐ-CP) 14/01/2026 14/01/2026 Gốc (trang thuộc tính) và hợp nhất 04/VBHN-BKHCN Hết hiệu lực một phần: các Điều 10 đến 19 và 53 hết hiệu lực từ 01/4/2026 theo Nghị định 100/2026 vanban.chinhphu.vn 15/11/2026
33/2026/NĐ-CP Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật (có sửa Nghị định 65/2023/NĐ-CP) 21/01/2026 21/01/2026 Gốc (trang thuộc tính) và hợp nhất 04/VBHN-BKHCN Hết hiệu lực một phần: Điều 18 hết hiệu lực từ 01/4/2026 theo Nghị định 100/2026 vanban.chinhphu.vn 15/11/2026
100/2026/NĐ-CP Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 65/2023/NĐ-CP 31/3/2026 01/4/2026 Gốc (bản scan, đọc ảnh trang 65) và hợp nhất 04/VBHN-BKHCN Còn hiệu lực vanban.chinhphu.vn 15/11/2026
Hiệp định TRIPS 15/4/1994 01/01/1995; với Việt Nam từ 11/01/2007 Bản tiếng Anh trên WTO Còn hiệu lực; Nghị định thư sửa đổi (thêm Điều 31bis) có hiệu lực với Việt Nam từ 23/01/2017, không đổi Điều 2, Điều 3 WTO; WTO, Việt Nam 15/11/2026
Công ước Berne về bảo hộ tác phẩm văn học và nghệ thuật 09/9/1886; Đạo luật Paris 24/7/1971; sửa 28/9/1979 Với Việt Nam: 26/10/2004 Bản tiếng Anh trên WIPO Lex Đang ràng buộc Việt Nam WIPO Lex 283698; hồ sơ Việt Nam 15/11/2026

Các điều của Công ước trong bài là dịch nghĩa từ bản tiếng Anh (Official translation) trên WIPO Lex, không phải bản dịch tiếng Việt chính thức. Điều luật Việt Nam được đọc từ bản có lớp chữ của Công báo và Cổng thông tin điện tử Chính phủ, không cần OCR.

Công ước Paris khác gì Công ước Berne và Hiệp định TRIPS?

Công ước Paris thường được đặt cạnh Công ước Berne và Hiệp định TRIPS: Paris bảo hộ sở hữu công nghiệp, Berne bảo hộ tác phẩm, còn TRIPS dẫn chiếu cả hai.

Công ước Paris khác Công ước Berne ở điểm nào?

Công ước Paris bảo hộ sở hữu công nghiệp như sáng chế, nhãn hiệu, kiểu dáng; Công ước Berne bảo hộ tác phẩm văn học, nghệ thuật và quyền của tác giả, theo các bản tóm tắt của WIPO.

Hai công ước cùng có nguyên tắc đối xử quốc gia và đều được WIPO quản lý. Theo bản tóm tắt WIPO, Berne bảo hộ tác phẩm tự động, không gắn với bất kỳ thủ tục nào. Công ước Paris thì có quyền ưu tiên (Điều 4) cho đơn sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng và nhãn hiệu, tức các đối tượng được bảo hộ qua nộp đơn.

Hiệp định TRIPS dẫn chiếu Công ước Paris ra sao?

Hiệp định TRIPS buộc thành viên WTO tuân thủ Điều 1 đến Điều 12 và Điều 19 của Công ước Paris (1967) đối với Phần II, III và IV của Hiệp định (Điều 2 khoản 1).

Điều 2 khoản 2 TRIPS nói Hiệp định không làm giảm nghĩa vụ các thành viên đang có với nhau theo Công ước Paris và Công ước Berne. Ngoại lệ về đối xử quốc gia trong Công ước Paris (1967) cũng được Điều 3 khoản 1 TRIPS giữ lại. Nội dung khác của Hiệp định có ở bài Hiệp định TRIPS.

Bạn đang chuẩn bị nộp đơn ra nước ngoài, hoặc cần tính hạn quyền ưu tiên cho một đơn đã nộp? Thông tin hồ sơ có thể được gửi qua trang liên hệ để luật sư xem xét.

    Gửi yêu cầu tư vấn trực tuyến

    Bạn cần được tư vấn? Hãy gửi nội dung cụ thể cho chúng tôi, Luật Trần và Liên danh sẽ liên hệ lại ngay!

    Chat WhatsApp với chúng tôi Chát Zalo với chúng tôi